Hollanda sosyal güvenlik sistemi kanunları ve ödemeleri « Ufuk Media

5 Mart 2021 - 07:39

Hollanda sosyal güvenlik sistemi kanunları ve ödemeleri

Fakirler kanunu’nun (Armenwet) 19. yüzyılın yarısında yasal bir içerik kazandığını görmekteyiz.

Hollanda sosyal güvenlik sistemi kanunları ve ödemeleri
Son Güncelleme :

15 Şubat 2021 - 11:30

Hollanda sosyal devlet uygulamarında, Sosyal Geçim Yardım Ödeneği’nin ( Bijstand ) tarihçesinin yanında, bir de geleceği vardır.

Hollanda Sosyal Güvenlik Sistemi’ni (Sociale zekerheid in Nederland) 3 bölümde incelemek mümkündür. Bunlar; Halk sigortaları (Volksverzekeringen ),  Çalışanların Sigortaları  (Werknemersverzekeringen ) ve Sosyal Destek ve Yardımlar (Sociale voorzieningen) olarak bilinmektedir.

Sosyal destekler ve yardımlar yasaları /Sociale voorzieningen:

Gelir, mal ve mülke sahip olmayan, zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan Hollanda vatandaşları ile ikamet iznine sahip olan göçmenlerinde alabileceği sosyal adaleti pekiştirici yasal uygulamalar ve kannunlardır.

  1. Sosyal dayanışma ve desdek kanunu /Sociale voorzieningen; Participatiewet (Bijstand ), IOAW, IOW, IOAZ, Wajong olarak bilinir.

Sosyal sigortalar (Sociale verzekeringen)

     2- Halk sigortaları (Volksverzekeringen); WLZ, AOW, ANW ve AKW.

     3- Çalışanların sigortaları (Werknemersverzekeringen); WIA, WAO,

Fakir ve yoksula yardım kanunu.

Fakirler kanunu’nun (Armenwet) 19. yüzyılın yarısında yasal bir içerik kazandığını görmekteyiz. Tabi ki kiliseler ve onların vakıfları fakire destek (aalmoes / caritas) görevlerini düzenli bir biçimde devam ettirmeye çalışmaktaydılar. Çünkü toplumsal inanç grublarından Katholikler ve Protestanlar inaç grublarının (verzuiling) yapılanması ve kendi inanç grubuna yardım ve destek önemli bir çalışma ve faaliyet alanı olmaktıydı.

Sosyal geçim yardımı (Bijstand)

Sosyal ödeneklerin yasal statü kazanmasına giden yolda Hollanda’nın ilk kadın Sosyal Hizmetler Bakanı olarak (de Katholieke Volkspartij) Katholik Halk Partisi adına kabinede yer alan Marga Kompe’nin 1965 yılında bakanlığı döneminde yürülüğe giren “de Algemene Bijstandwet” dir. Van genade  naar recht (Lütüfdan / ihsandan hak sahibi olmaya giden yol ) toplumsal katılım ve gerekli olan fakirlik, issizlik, yoksullukla mücadele, eğitim, rehberlik, gerekli yaşam gerçekleri için kullanılan bir yasamın gereksinimi.

Boşanmalarda patlama

1965 başlayan Genel Sosyal Geçim Yardımı’ndan (Bijstand) sonra, bir geliri olmayan kadınların toplumsal aydınlanma ve özgür yaşam için, o tarihten sonra belediyelerin temin ettikler sosyal geçim yardımı ile boşanmalarda patlamaya neden olduğunu görmekteyiz.

Dikkatimizi çeken toplumsal bir gerçek.

Eşine ve çocuklarına bakmayan ve bakamayan babanın  görevini ikamet edilen şehirlerdeki belediyelerin verdikleri geçim yardımı ile fevkalade yerine getiren, çocuklarını büyüten ve okutan fedakar annelerin olduklarını biliyoruz. 1854’de başlayan Armenwet ile, günümüzde kadar devam eden sosyal güvenlik birden çok yasal isimleri, değişikliği, ve yasal uygulamaları ile günümüzde var olan sosyal yaşam ve geçim için iyi  bir örnek  uygulamadır. İsmi ne olursa olsun, yıllarca emeklilik (67) yaşına kadar vatandaşını besleyen bir sosyal devlet, RWW,  UVV, ABW, WWB ve 1 Ocak 2015 ‘den sonra yürürlüğe konan toplumsal katılımı amaç edinen Participatiewet / Bijstand olarak uygulama devam etmektedir,

Sosyal geçim yardımında aylık ne kadardır ?

Her yıl enflasyona bağlı olarak, yasal asgari ücrete bağlı  (Het Wettelijk minimumloon)  ve eşdeğerde artan Sosyal Geçim Yardımı Ödeneği,  1 Ocak 2021’den itibaren 21 yaşından büyük evliler için  aylık net ödenek € 1.437.25 avro’dur. Yalnız yaşayanlar ve çocuk sahibi ebeveynler için farklı Sosyal Geçim Yardımı Ödeneği (Bijstand)  belirlenmiştir.

Çocuklarım aç, ekmek paraları yok.

Geçen yıllara göre daha az olsa da yine aç ve yoksula (Broodnood) ekmek ve yatacağı bir pansiyon belediyeler tarafından sağlanmaktadır. Sosyal devlet, her ne kadar Neo – Liberalizm’den payını alsa da sosyal devletin uygulamaları devam etmektedir.

Sosyal ve kültürel katılımı teşvik desteği

Merkezi hükümet bütçe ek uygulamaları ile, yerel yönetimlere uygulama ve yürütme bağımsızlığını (Özerk yasa)  belediyelere vermiş bulunmaktadır. Bu anlamda her belediye kendi zenginliğine ve bütçesine göre, şehirdeki düşük gelirlilere sosyal ve kültürel katılım payı (Minimabeleid) destek vermekteler. Bu destekler ile bir gazeteye abone, bir kültürel derneğe üyelik giderleri, çocukların spor klülübüne aidatlarını ve kütüphanenin yıllık üyelik aidatını da karşılayabilmekteler.

Cenazemiz ortada kaldı ?

Geçmiş yıllarda herkesin cenaze defin fonuna üyelikleri yok iken, ortada kalan, dostu ve akrabası olmayan kişilerin Türkiye’de defnedilmesi ve gerekli olan masrafları bazı belediyelerin Sociale Dienst’i karşılayabiliyordu. Evet bu sosyal geçim yardımından biz misafir işçiler (gastarbeiders) hak sahibi olmasaydık, İssizlik ödeneğinden (WW) sonra, binlerce issiz ve kalifiyesiz işçi Türkiye’ye geri dönmek zorunda kalır ve bugün 500 bini bulan Türk göçmenlerinin sayısı 200 binden fazla olmazdı.

Özel  destek/ yardım  (Bijzonder bijstand)

Belediyelerin kendi özerk yerel yönetimlerinin yıllık belirledikleri Şehir politikları olarak belirlenen  belediyelerin Sosyal Kasaları ( Sociale Diensten )  tarafından uygulanmaktadır. Burada, masrafların zorunlu (Noodzaak) gerekli ve beklenmeyen olması gerekmetedir. Ayrıca, başka bir kurum ve belirli birkiminde olmaması gereklidir. Yaşamda gerekli olan acil giderler ve hastalık giderleri gibi zorunlu masraflar bu uygulam kapsamında dar gelirlilere ödenir.

Belediyeye kendi ve köpeği için geçim yardımı başvurusu

Yıllar önce, Almanya sınırında bulunan küçük bir belediyenin Sociale Dienst bölümünde staj yapıyorumdum. Sosyal ödenek alan bir vatandaş “Kendi geçimi ve köpeği ıcin Geçim yardım basvurusu yapmıştı ‘Levensonderhoud voor mij en voor mijn hond’O zamanlar gülüşmüştük ama, olayın başka bir yönü ise, köpeğinin bakım giderleri kabül edilebilinir olması idi. Vatandaş köpeğe sahip olmakla birlikte, evden çıkarak toplumsal sosyal ilişki kurması ve hareket etmesi olanaklı kılınıyor. Belediyelerin bu konuda köpek vergisi (Hondenbelasting) affı ve diğer ek destekleri olabilmekte. Biz buna sosyal anlamda faal olma da diyoruz (Sociale activering)

Yıl 1974, 150 bin Hollandalı İş Kur’da (Arbeidsbureau) işsiz olarak kayıtlı

1974’ün sonuna kadar Türkiye’den Overijssel Eyaleti’nin Twente bölgesindeki tekstil fabrikalarına yeni misafir ve kalifiyeli tekstil işçileri gelmeye devam etti. O yıllarda Hollanda İş Kur’unda (Het Arbeidsbureau ) 150 bin Hollandalı işsiz olarak kayıtlı bulunmaktaydı. Biz bunlara çalışmayı istemeyen (niet willer) ve çalışma imkanı olmayan (niet kunners) olarak nitelendirmekteydik.

Ödenek alanların gönüllü çalısmaları

Uzun yıllar sosyal geçim yardımı alanlaların topluma karşı sorumlu oldukları ve toplumsal faaliyetlerde üçretsiz hizmet vermeleri gerektiği yazıldı, çizildi ama bir isisizliğe kökünden çözüm getirecek bir toplumsal çözüm oluşamadı. Bir zamanlar Hollanda İşçi Partisi (PvdA) Sosyal İşler ve Çalışma Bakanı bay Ed Melkert’ın uygulaması olan Melker I, Melker II  ve Banenpool denen devlet destekli iş planları epeyce iş ve istihdamda faydalı olmuştu. Aslında sosyal geçim yardımının var olması gereken, sosyal devletin “Sırtı kalınların fakirlere verdikleri bir paylaşım ve destektir “.De sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.” Sosyal devletin sosyal yasamı düzenleyen devletin rolü ve görevi her zaman bir tartışma konusudur. Politikacılar, ödenek alan ve işisiz sayısını seçimlerden önce sıfırlayacaklarını belirtirler ve seçimlerden sonra sosyal yaşam olağan bir biçimde devam eder gider Hollanda’da.

Gönüllü hizmetlere ek destek

Sosyal geçim yardımı alanların gönüllü hizmet verme imkanları ve (Vrijwilligerswerk ), bir yılda € 1700 avro vergisiz destek alma, dil eğitimine  ve Orta Dereceli Meslek Eğitimi’ne (MBO) kadar devam edebilme imkanları da vardır.

Kendi işinin sahibi olma.

Ayrıca, belediyelerin işsizler için, kendi işyerlerini başlatma planı (Ondernemensplan) olanlar için izin ve kredi desteği (de Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) alarak kendi işinin sahibi olma ve  başlama imkanı da bulunmaktadır.

Danışma ve ortak çalışma (Kompromis kültürü)

Belediyelerde, Belediye Başkanı (Burgemester) ve Daimi Encümen Azası (Wethouder) sosyal ödenekler yasasının uygulanmsından sorumludurlar. Bunun yanında tavsiye ve müzakere grubları bulunmakta olup, belediyenin yönetimi ve görevli memurlarla devamlı iştişare içinde bulunmaktadır. Ayrıca son korona krizi ile, belediyenin ve Hollanda hükümetinin çeşitli ekstra destek paketleri  bulunmaktadır.

Düşüncem odur ki; gelecek yıllarda değişen mesleklerle ilgili, ek ve yeni meslek eğitimleri önemli olacaktır. Belediyeler ve  çalışanların İşveren Sigortalar Ödenek Daire’si  UWV’de bu konuda sahip oldukları imkanların yanında, Hollanda hükümetide € 1 milyar  400 milyon avro’luk yeni bütçe ayırmış bulunmaktadır.  

Bütün güzellikler gönlünüzce olsun.

Nejat Sucu, Sosyal Hizmetler Uzmanı

YORUM YAP

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.