Hollanda Rekabet Kurumu Autoriteit Consument & Markt (ACM), ülkede rekabet koşullarının giderek kötüleştiğini açıkladı. Rekabetin azalması, şirketlerin fiyatları daha kolay artırmasına ve yenilik yapma motivasyonunun düşmesine yol açıyor. Bu nedenle kurum, daha fazla yetki talep ediyor.
Rekabet azalıyor, şirketler güçleniyor
ACM’nin pazartesi günü yayımladığı “Piyasanın Durumu” raporuna göre, Hollanda ekonomisinde 2011-2023 yılları arasında rekabet belirgin biçimde zayıfladı. Ekonomik göstergeler, bu dönemde piyasaya giren yeni şirket sayısının azaldığını, buna karşın mevcut şirketlerin satın almalar yoluyla büyüyerek daha güçlü hâle geldiğini ortaya koyuyor.
Bu durum, şirketlerin fiyatları yükseltme konusunda daha fazla pazarlık gücü elde etmesine neden oluyor. Aynı zamanda tüketiciler için seçenekler azalıyor.
Yeni şirketler için bazı sektörler neredeyse kapalı
Raporda özellikle telekomünikasyon ve bankacılık sektörlerine dikkat çekiliyor. Bu alanlarda faaliyet göstermek isteyen yeni şirketlerin, büyük oyuncularla rekabet edebilmek için çok yüksek yatırımlar yapması gerekiyor.
Ayrıca yerleşik şirketlerin, potansiyel tehdit olarak gördükleri yeni girişimleri zor durumda bıraktığı ya da satın alarak piyasadan çıkardığı belirtiliyor. ACM’ye göre bu durum, yenilikçi fikirlerin gelişmesini engelliyor.
Yenilikçilik rekabet olmadan gelişemiyor
ACM, yeni şirketlerin genellikle taze fikirler ve yenilikçi yaklaşımlar getirdiğini vurguluyor. Ancak büyük şirketlerin aşırı güç kazanması, bu girişimlerin adil bir şekilde rekabet etmesini zorlaştırıyor. Sonuç olarak hem rekabet hem de inovasyon zarar görüyor.
Özel sermaye fonlarına ilişkin endişeler
Raporda özel sermaye yatırımcılarının rolüne de değiniliyor. Bazı sektörlerde çok sayıda küçük şirketin private equity fonları tarafından satın alındığına dikkat çekiliyor. Bu fonlar, küçük işletmeleri tek bir büyük yapı altında toplayarak ölçek büyütmeyi hedefliyor.
ACM, bu yatırımların üretkenliği ve yatırımı artırabildiğini kabul ediyor. Ancak aşırı kâr odaklı yaklaşımların kamu yararına zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. Denetim kurumu, geçtiğimiz yıl hayvan klinikleri sektöründe bunun somut örneklerini gözlemlediğini hatırlatıyor.
Küçük ölçekli satın almalar yerel piyasaları zayıflatıyor
ACM’ye göre giderek artan bir başka sorun da “boncuk dizme” olarak adlandırılan yöntem. Büyük şirketler, çok sayıda küçük ve yerel işletmeyi satın alarak bölgelerinde baskın hâle geliyor. Bu da bazı şehir ve kasabalarda fiilî tekellerin oluşmasına yol açabiliyor.
Mevcut yasalar çerçevesinde ACM, yalnızca yıllık cirosu 30 milyon euronun üzerindeki şirketlerin birleşme ve satın almalarını inceleyebiliyor. Bu nedenle yerel ölçekte büyük etkisi olan küçük satın almalar çoğu zaman denetim dışı kalıyor.
ACM daha fazla yetki istiyor
Bu sorunu aşmak isteyen ACM, “inceleme çağırma yetkisi” talep ediyor. Kurum, belirli bir bölge için ciddi sonuçlar doğurabilecek satın almaları önceden inceleyebilmek istiyor. Yapılacak inceleme sonucunda bir satın alma ya tamamen engellenebilecek ya da belirli şartlara bağlanabilecek.
Avrupa dışı teknoloji devlerine bağımlılık riski
Raporda ayrıca Hollanda’daki şirketler ve kamu kurumlarının, Avrupa dışındaki büyük bulut hizmeti sağlayıcılarına olan bağımlılığı da ele alınıyor. ACM’ye göre bu durum hem piyasa gücü dengesini bozuyor hem de stratejik ve güvenlik riskleri yaratıyor.
Bu nedenle kurum, Hollanda ve Avrupa genelinde bu bağımlılığı azaltmaya yönelik ortak bir politika geliştirilmesi çağrısında bulunuyor.
Dikkat ekonomisi de mercek altında
ACM’nin radarındaki bir diğer alan ise “dikkat ekonomisi”. Sosyal medya ve dijital oyunlar gibi platformlar, kullanıcıların dikkatini mümkün olduğunca uzun süre elde tutmak için bağımlılık yaratan tasarımlar ve yanıltıcı teknikler kullanıyor.
Denetim kurumuna göre bu uygulamalar kullanıcıların refahına zarar veriyor. Sorunun çözümü için hem bilinçlendirme çalışmaları hem de Avrupa düzeyinde yasal koruma ve koordineli denetim gerekiyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
