Hollanda’da havalar soğuk, rakamlar daha da soğuk. Şirketler art arda yeniden yapılanma açıklıyor, binlerce çalışan işini kaybediyor ve ufukta belirgin bir bahar görünmüyor. Hava nasıl iliklere işleyen bir ayaz taşıyorsa, ekonomi de aynı sertlikle üşütüyor.
İşverenler “endişeliyiz” diyor,ama vatandaş bunu pek te yemiyor. Sosyal güvenlik kurumları en yüksek yeniden yapılanma bildirimlerini açıklıyor. Ama rakamların arkasındaki insanlar, soğuk bir veri satırından ibaret değil; kira ödeyen, kredi taksiti olan, çocuklarının geleceğini düşünen insanlar.
İki yıl önce başlayan bu yeniden yapılanma dalgası hâlâ devam ediyor. Hollanda İşverenler Birliği Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (UWV) verilerine göre son 10 yılın en yüksek yeniden yapılanma bildirimleri geldi. Rakamlar soğuk; ama arkalarında hayatlar, umutlar ve belirsizlikler var.
Kâr eden şirketler bile işten çıkarıyor
Kâr eden şirketler bile personel azaltıyor. Bira üreticisi Heineken, teknoloji devi ASML, bankalar ING, ABN AMRO… Herkes tasarruf ediyor, maliyet düşürüyor, verimlilik artırıyor. Ancak asıl sebep çoğu zaman yapay zekâ değil, hissedarları memnun etme kaygısı. “Aynı işi daha az kişiyle yapabiliyoruz” mesajı, borsada alkışlanıyor; çalışanlar için soğuk bir gerçek.
Yapay zekâ ve teknolojik değişimler var ama bunlar sadece bahane. ASML’deki reorganizasyonlar yönetim katmanlarıyla ilgili; Heineken’de ise düşen bira tüketimi etkili. Dolayısıyla işten çıkarmalar, sadece teknolojik gelişmelerden kaynaklanmıyor. Asıl mesele, şirketlerin maliyet kontrolü ve yatırımcı beklentilerini karşılamak için aldığı stratejik kararlar.
İşini kaybedenler için umut var ama belirsizlik sürüyor
Ekonomist Olaf van Vliet ve iş gücü ekonomisti Ronald Dekker’in de işaret ettiği gibi, yeniden yapılanmalar çoğu zaman kâr, verimlilik ve hisse getirisi odaklı. Ancak Hollanda’da iş gücü piyasası hâlâ sıkı, bu da işini kaybedenlerin yeni bir iş bulma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Yine de bu, belirsizliğin ve stresin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. İş sadece gelir değil; aidiyet, düzen ve güven demek.
Yukarda da belirttiğim gibi! Hollanda’da havalar soğuk, rakamlar da soğuk… Ve bu soğuk dalga, iş dünyasında daha uzun süre hissedilecek gibi görünüyor. Sorulması gereken soru ise hâlâ aynı: Şirketler geleceğe hazırlanırken, çalışanların geleceğini ne kadar düşünüyor? Bugünün tasarruf kararı, yarının toplumsal maliyeti olabilir ve bunun farkına varmak, belki de soğuk rakamlardan daha sıcak bir tartışma başlatabilir.
Muhabbetlerimle,
