Hollanda hükûmeti, plastik içeren sakızların Avrupa genelinde yasaklanması için harekete geçti. Avrupa Birliği'nin tek kullanımlık plastiklere yönelik mevzuatını gözden geçirdiği süreçte Avrupa Komisyonu’na sunulan öneride, çevreye zarar veren plastik bazlı sakızların satışının durdurulması istendi. Yetkililer, hedefin sağlık değil, mikroplastik kirliliğini azaltmak olduğunu vurguluyor.
Mikroplastik kirliliği endişesi öne çıkıyor
Altyapı ve Su Yönetimi Devlet Sekreteri Bertram, piyasadaki sakızların büyük bölümünün plastik içerdiğini ve kullanıldıktan sonra sıklıkla sokaklara atıldığını belirtti. Yere atılan bu sakızların zamanla parçalanarak doğaya mikroplastik yaydığına dikkat çeken hükûmet, yalnızca doğal içerikli sakızların satışına izin verilmesini savunuyor. Yetkililere göre önerinin temel gerekçesi insan sağlığı değil, çevrenin korunması ve plastik atıkların azaltılması.
Sakız, sokakların en büyük atık sorunlarından biri
Hollanda’da yılda yaklaşık 3,5 milyon kilogram sakız tüketiliyor. Resmî verilere göre kullanılmış sakızların önemli bir bölümü çöp kutularına değil, doğrudan kaldırımlara bırakılıyor. Rijkswaterstaat verileri, sigara izmaritlerinden sonra sokaklarda en sık rastlanan atığın sakız olduğunu gösteriyor. Tüm sokak atıkları içinde sakızın payının yüzde 13’e ulaştığı belirtiliyor.
Özellikle alışveriş caddeleri, otobüs durakları, tren istasyonları ve restoranların bulunduğu yoğun bölgelerde bu kirlilik daha belirgin hâle geliyor.
Belediyeler yasağa destek veriyor
Hollanda’daki belediyeler de plastikli sakız yasağı talebini destekliyor. Belediyelerin atık yönetimi kuruluşu NVRD, temizlik çalışmaları ve bilinçlendirme kampanyalarının sorunu çözmekte yetersiz kaldığını savunuyor. Yetkililere göre yere yapışan sakızların temizlenmesi hem zahmetli hem de maliyetli bir süreç. Özel buharlı makineler ve kimyasal çözücüler kullanılarak yapılan temizlik, belediye bütçelerine ciddi yük getiriyor. Bazı belediyeler ise yüksek maliyet nedeniyle yalnızca en yoğun bölgelerde temizlik yapabiliyor.
Lahey’de sadece işlek Grote Marktstraat’taki sakız temizliği için yılda yaklaşık 150 bin avro harcandığı belirtilirken, yetkililer iki hafta içinde kaldırımların yeniden sakızlarla dolduğunu ifade ediyor.
Doğada onlarca yıl kalabiliyor
Uzmanlara göre plastik bazlı sakızların doğada tamamen parçalanması 20 ila 100 yıl arasında sürebiliyor. Doğal içerikli alternatiflerin ise birkaç haftadan en fazla 10 yıla kadar çözünebildiği belirtiliyor. Ancak son araştırmalarda "plastiksiz" olarak pazarlanan bazı doğal sakızlarda da mikroplastik izlerine rastlandığı bildirildi. Bilim insanları bu durumun nedenini araştırmayı sürdürüyor.
Üreticiler yasağa karşı çıkıyor
Sakız ve şekerleme sektörünü temsil eden kuruluşlar VBZ ile ICGA-Europe, önerilen yasağın orantısız olduğunu savunuyor. Sektör temsilcilerine göre tek kullanımlık plastik düzenlemeleri esas olarak ambalajlar ve benzeri ürünleri kapsıyor; sakız gibi gıda ürünlerinin aynı kapsamda değerlendirilmesi doğru değil. Üreticiler ayrıca olası bir yasağın tüketiciler, üreticiler ve Hollanda şekerleme sektörü üzerinde ekonomik olumsuzluklar doğuracağı görüşünde.
Yasak çıkmazsa üreticilere temizlik faturası gelebilir
Hollanda hükûmeti, Avrupa genelinde bir yasak kararı alınmaması hâlinde plastikli sakız üreticilerinin en azından belediyelerin temizlik masraflarını üstlenmesini istiyor. Böylece sokak temizliği için harcanan kamu kaynaklarının üreticiler tarafından karşılanması hedefleniyor. Avrupa Birliği'nin tek kullanımlık plastik kurallarına ilişkin değerlendirme sürecinin yaklaşık bir yıl içinde tamamlanması beklenirken, olası bir yasağın en erken 2030 yılında yürürlüğe girebileceği belirtiliyor.
Yasak listesi yalnızca sakızla sınırlı değil
Hollanda'nın Avrupa Komisyonu’na sunduğu öneriler arasında plastikli sigara filtreleri, tek kullanımlık elektronik sigaralar, plastik kaplamalı sigara ve puro kutuları, plastik dondurma ve lolipop çubukları, bardak kapakları, pipet ambalajları, plastik ekmek klipsleri, yapay kar ve plastik konfetinin yasaklanması da yer alıyor.
Bunun yanı sıra benzin istasyonlarında kullanılan tek kullanımlık plastik eldivenlerin ve dergilerdeki plastik ambalajların azaltılması da Hollanda'nın çevre politikaları kapsamında sunduğu talepler arasında bulunuyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
