Hollanda hükûmeti, Batı Şeria’daki yasa dışı İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin ithalatını yasaklamaya hazırlanıyor. Nu.nl’de yer alan habere göre; Avrupa Birliği genelinde ortak bir karar alınamazken, Lahey yönetimi kendi ulusal düzenlemesini hayata geçirme yolunda ilerliyor. Ancak uzmanlar, ürünlerin menşeinin tespit edilmesindeki güçlüklerin uygulamada ciddi sorunlara yol açabileceği görüşünde.
HABER: Mesut Kapar
Uluslararası Adalet Divanı’nın 2024 yılında verdiği kararda, İsrail’in Batı Şeria’daki işgali ve yerleşim politikalarının uluslararası hukuka aykırı olduğu belirtilmiş, devletlerin bu faaliyetlere ticaret ve yatırım yoluyla katkıda bulunmaması gerektiği ifade edilmişti. Hollanda’nın hazırladığı düzenleme de bu karar doğrultusunda değerlendiriliyor.
Denetim konusunda soru işaretleri var
Hollanda Danıştayı, yasa tasarısına ilişkin görüşünde özellikle denetim ve uygulama süreçlerine dikkat çekti. Gümrük yetkilileri ve ithalatçıların, bir ürünün gerçekten yasa dışı yerleşimlerden gelip gelmediğini tespit etmesinin kolay olmadığı belirtiliyor. Sivil toplum kuruluşu Global Echo’nun araştırmasına göre, son yıllarda incelenen narenciye, hurma ve susam ürünlerinin en az yüzde 19’u “İsrail ürünü” etiketi taşımasına rağmen gerçekte Batı Şeria’daki yerleşimlerden geldi. Bu durum, etiketleme sisteminin yeterliliği konusunda soru işaretlerini artırıyor.
Avrupa Birliği ortak karar alamıyor
Hollanda ulusal düzeyde adım atarken, Avrupa Birliği içinde konuya ilişkin görüş ayrılıkları devam ediyor. Avrupa Komisyonu’nun üye ülkelere sunduğu seçenekler arasında ithalat izin sistemi, yüksek gümrük tarifeleri ve tam ithalat yasağı bulunuyor. Komisyonun önceliği tam yasak yönünde olsa da, böyle bir kararın hayata geçirilebilmesi için 27 üye ülkenin oybirliği gerekiyor. Almanya ve İtalya’nın daha önce benzer girişimlere karşı çıkması nedeniyle, kısa vadede AB çapında bir yasak kararının alınması beklenmiyor.
Ekonomik etkisi sınırlı olabilir
Barış örgütü PAX, Hollanda’nın attığı adımı olumlu ancak yetersiz buluyor. Kuruluşa göre yasak, yalnızca hurma, narenciye, avokado, nar ve susam gibi tarım ürünlerini kapsıyor. İsrail’in Avrupa’ya yaptığı daha büyük ölçekli ihracatın ise tıbbi cihazlar, savunma sanayi ürünleri, yarı iletkenler ve yazılım hizmetlerinden oluştuğu belirtiliyor. Bu ürünlerin büyük çoğunluğu Batı Şeria’daki yerleşimlerde değil, İsrail’in uluslararası alanda tanınan sınırları içerisinde üretiliyor. PAX Sözcüsü Thomas van Gool, ekonomik hacim küçük olsa da yerleşimlerden yapılan her ticaretin bu bölgelerin ekonomik olarak ayakta kalmasına katkı sunduğunu savundu.
Şirketler hazırlık yapıyor
Hollanda İşletmeler Ajansı (RVO), düzenlemenin Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından ithalatçılar için ayrıntılı bilgilendirme yapılacağını açıkladı. Kurum, şu ana kadar dört şirketin yeni düzenlemeyle ilgili bilgi talebinde bulunduğunu bildirdi. Öte yandan, Nijkerk kentinde faaliyet gösteren ve yerleşim bölgelerinden şarap ile çeşitli gıda ürünleri satan İsrail Ürünleri Merkezi de yasaktan etkilenecek işletmeler arasında yer alıyor. Şirket yetkilileri, kararın İsrail ekonomisi üzerinde kayda değer bir etkisi olmayacağını savunurken, Avrupa Komisyonu ise düzenlemenin ekonomik yaptırımdan çok siyasi bir mesaj niteliği taşıdığını belirtiyor.
Tartışmalar sürecek
Uzmanlara göre Hollanda’nın girişimi, Avrupa’da İsrail yerleşimlerine yönelik ticari ilişkiler konusunda yeni bir tartışma başlatabilir. Bir yanda uluslararası hukuk ve iki devletli çözüm vurgusu yapılırken, diğer yanda uygulamanın ne ölçüde etkili olacağı ve denetlenebileceği soruları gündemdeki yerini koruyor.
Hollanda’nın atacağı adımın, ilerleyen dönemde diğer Avrupa ülkeleri için emsal oluşturup oluşturmayacağı ise yakından takip ediliyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
