Hollanda hükümeti, gelecek yılın bütçesine ilişkin tartışmalı planlarda bazı önemli değişikliklere gitmeye hazırlanıyor. D66, VVD ve CDA’dan oluşan azınlık hükümetinin üzerinde uzlaştığı bütçe paketinde, sosyal güvenlik alanındaki bazı kesintilerin ertelenmesi ve yüksek gelir gruplarının daha fazla vergi ödemesi öngörülüyor.
HABER: Murat Yakar
Prinsjesdag’da (Kral Günü) kamuoyuna açıklanması beklenen bütçe planlarının bir bölümü şimdiden basına sızdı. Ancak hükümetin hazırladığı paket henüz parlamentoda çoğunluk desteğine sahip değil. Bu nedenle bütçenin yasalaşabilmesi için muhalefet partilerinin desteği kritik önem taşıyor. Hükümet özellikle PRO ve JA21 partilerinin desteğini sağlamaya çalışıyor. Ancak PRO lideri Jesse Klaver, açıklanan planların henüz partisinin desteğini kazanmak için yeterli olmadığını belirtti.
Ufuk Media sizler için sıraladı! İşte detaylar
Sosyal güvenlik kesintileri kısmen erteleniyor
Hükümetin sosyal güvenlik sisteminde yapmayı planladığı kesintiler toplamda 6 milyar avronun üzerinde tasarruf sağlamayı hedefliyordu. Ancak muhalefetin ve sendikaların yoğun baskısı sonrasında bazı önlemlerin kapsamı azaltılıyor veya uygulama tarihleri erteleniyor.
Emeklilik yaşının artırılması rafa kalktı
Daha önce kamuoyunda büyük tartışma yaratan AOW emeklilik yaşının yükseltilmesi planı tamamen rafa kaldırıldı. Hükümet bu konuda daha önce geri adım atacağını açıklamıştı. İşsizlik ve hastalık ödemelerinde kullanılan maksimum günlük ödeme miktarının yüzde 20 oranında düşürülmesi planı da yumuşatıldı. Kesinti artık yüzde 7,5 ile sınırlandırılacak. Özellikle doğum sonrası izin ve ödemeler açısından kadınları olumsuz etkileyebileceği gerekçesiyle eleştirilen bu düzenleme, kamuoyunda "doğum cezası" olarak adlandırılmıştı.
WW kesintisi bir yıl ertelenecek
İşsizlik ödeneği olarak bilinen WW'de yapılması planlanan önemli değişiklik de bir yıl erteleniyor. Hükümet, 2028’den itibaren azami WW ödemesi süresini iki yıldan bir yıla indirmeyi planlıyordu. Yeni bütçe anlaşmasına göre bu değişiklik 2029’a ertelenecek. Benzer şekilde WIA kapsamında engelli veya çalışma kapasitesi azalmış kişilere yönelik bir yardımın kaldırılması da bir yıl geciktirilecek. Ancak bu ertelemeler, sosyal güvenlik alanındaki tüm tasarrufların ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. PRO ve sendikalar, milyarlarca avroluk kesintinin hâlâ bütçede bulunduğunu belirterek hükümete yönelik eleştirilerini sürdürüyor.
PRO hükümetin planlarından memnun değil
PRO lideri Jesse Klaver, sızan bütçe planlarının partisinin desteğini almak için yeterli olmadığını açıkladı. Klaver, yapılan değişikliklerin bazı kesintileri tamamen ortadan kaldırmak yerine yalnızca ileri bir tarihe taşıdığını savundu. Ona göre sosyal güvenlik sisteminde hâlâ milyarlarca avroluk tasarruf bulunuyor. Sendikalar da hükümetin yeni bütçe paketinden ikna olmuş değil. Sendikalar tarafından daha önce açıklanan eylem planlarının sürdürüleceği bildirildi. Bu nedenle hükümetin bütçe görüşmeleri sırasında özellikle sosyal güvenlik konusunda yeni tavizler vermesi bekleniyor.
Sağlıkta zorunlu katkı payı (Eigenriziko) artışı ertelendi
Bütçe planındaki bir diğer önemli değişiklik ise sağlık sigortasında vatandaşların ödediği zorunlu katkı payıyla ilgili.
Hükümetin daha önce planladığı 60 avroluk ek artış gelecek yıl uygulanmayacak. Artış 2028 yılına ertelendi. Bununla birlikte zorunlu katkı payı tamamen sabit kalmayacak. Endeksleme nedeniyle gelecek yıl yaklaşık 15 avroluk doğal bir artış gerçekleşmesi bekleniyor. Ek artışın ertelenmesinin devlet bütçesine maliyetinin yaklaşık 1 milyar avro olması bekleniyor. Ancak hükümetin bu açığı hangi kaynakla kapatacağı henüz netleşmiş değil.
Akaryakıt indiriminin kaldırılması yavaşlatılacak
Hükümet, muhalefet partilerinin bazı taleplerini başka alanlarda da bütçeye dahil ediyor. Bunlardan biri benzin ve motorine yönelik mevcut vergi indiriminin daha yavaş kaldırılması. Özellikle sağ görüşlü muhalefet partileri, akaryakıt fiyatlarının yükselmemesi için indirimin daha uzun süre devam etmesini talep etmişti. Yeni bütçe planında bu indirimin kademeli olarak kaldırılması öngörülüyor. Bu adımın özellikle otomobil kullanan hanelerin gelecek yıl karşılaşacağı mali yükü sınırlaması hedefleniyor.
Yaşlılara daha fazla ücretsiz zona aşısı
Bütçeye muhalefet partilerinin başka talepleri de dahil edildi. 50PLUS’ın uzun süredir savunduğu ücretsiz zona aşısının daha fazla yaşlıya sunulması planlanıyor. Böylece yaşlı nüfusun sağlık hizmetlerine erişiminin artırılması hedefleniyor. Hangi yaş gruplarının kapsam içine alınacağı ve uygulamanın ayrıntıları ise bütçe belgelerinin tamamının açıklanmasıyla netleşecek.
Hanelerin satın alma gücü için 1,5 milyar euro
Hükümet ayrıca vatandaşların satın alma gücünü desteklemek amacıyla 1,5 milyar avroluk bir kaynak ayırıyor. Bu karar, Hollanda Ekonomik Politika Analiz Bürosu’nun (CPB) son tahminleriyle de bağlantılı. CPB, gelecek yıl hanelerin büyük bölümünün satın alma gücünde düşüş yaşamasını bekliyor. Ancak CPB, genel ve herkesi kapsayan desteklerin kamu kaynaklarının kullanımı açısından en etkili yöntem olmadığı görüşünde. Kurum, son yıllarda satın alma gücünün genel olarak arttığına da dikkat çekiyor. Hükümet buna rağmen 1,5 milyar avroluk satın alma gücü desteğini bütçeye dahil etmeyi tercih ediyor.
Gözler box 3 düzenlemesinde
Bütçe görüşmelerinin en kritik başlıklarından biri ise servet vergilendirmesinin yapıldığı box 3 sistemi.
Sızan bütçe belgelerinde servet üzerinden alınan verginin artırılması konusunda net bir düzenleme bulunmadığı belirtiliyor. Bu konu, koalisyon ortakları arasında uzun süredir görüş ayrılığına neden oluyor. D66, yüksek servetlerin daha fazla vergilendirilmesini desteklerken VVD böyle bir artışa karşı çıkıyor. Sosyal İşler Bakanı Hans Vijlbrief’in yaz aylarında yaptığı açıklama da tartışmayı yeniden alevlendirmişti. Vijlbrief, servet vergisinin artırılmasının hükümet açısından "tabu" olarak görülmemesi gerektiğini söylemişti.
Box 3 için milyarlarca euro ayrılabilir
Yeni sistem kapsamında vatandaşların servetlerinden elde ettiği gerçek getirinin vergilendirilmesi planlanıyor. Bu sistemin 2028 yılında yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Ancak söz konusu yeni box 3 sistemi şu anda Hollanda Senatosu'nda tartışılıyor. Hükümet daha önce de tasarıda bazı değişiklikler yapılacağını açıklamıştı. Bütçede box 3 sistemindeki değişikliklerin yol açacağı mali sonuçları karşılamak amacıyla milyarlarca avroluk bir kaynak ayrılması bekleniyor. Fakat bu paranın nasıl kullanılacağı ve servet vergisinin oranlarında herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmayacağı henüz açıklanmış değil. Bu nedenle yüksek gelirlilerin ve yüksek servete sahip kişilerin ne ölçüde ek vergi yüküyle karşılaşacağı, Prinsjesdag’da açıklanacak bütçenin en fazla merak edilen başlıklarından biri olacak.
Bütçede son söz parlamentonun
D66, VVD ve CDA’nın üzerinde uzlaştığı bütçe planının önemli bir özelliği, hükümetin parlamentoda çoğunluğa sahip olmaması. Bu nedenle hükümet, bütçeyi kabul ettirebilmek için muhalefet partileriyle müzakere etmek zorunda. Özellikle PRO ve JA21’in tutumu belirleyici olabilir. PRO daha kapsamlı sosyal güvenlik harcamaları ve yüksek gelir ile servet sahiplerinin daha fazla vergilendirilmesini isterken, JA21 daha düşük vergilerden yana.
Dolayısıyla hükümetin açıkladığı bütçe paketi son şekliyle parlamentodan geçmeyebilir. Bütçenin görüşülmesi sırasında yeni değişiklikler yapılması ve farklı siyasi partilerin taleplerinin pakete eklenmesi bekleniyor. Hollanda’nın gelecek yılki bütçesinin tüm ayrıntıları Prinsjesdag’da açıklanacak. O tarihten sonra hükümetin hangi kesintileri sürdüreceği, hangi vergileri artıracağı ve sosyal güvenlik harcamalarında ne ölçüde geri adım atacağı daha net ortaya çıkacak.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
