Dünya genelinde buğday, şeker ve kakao fiyatlarında son dönemde sert yükseliş yaşanıyor. Tarım ürünlerinin fiyatlarını takip eden önemli bir endeks, 14 yılı aşkın sürenin en hızlı aylık artışını kaydetti. Uzmanlara göre yükselen hammadde fiyatları, artışın uzun sürmesi halinde marketlerdeki gıda fiyatlarını da etkileyebilir.
HABER: A. Hamit Sürmeneli
Bloomberg Agriculture Spot Index, 10 önemli tarım ürününün fiyatını takip ediyor. Endeks bu ay yüzde 13’ten fazla yükseldi. Bu, Temmuz 2012’den bu yana görülen en yüksek aylık artış olarak kayıtlara geçti.
Buğday, şeker ve kakao fiyatları yükseldi
Fiyat artışlarında özellikle buğday, şeker ve kakao öne çıkıyor. Buğdayın fiyatı yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. Şeker ve kakao fiyatları ise yalnızca bu ay içinde yaklaşık yüzde 20 oranında yükseldi. Tarım ürünlerindeki bu hızlı artışın arkasında hem jeopolitik gelişmeler hem de olumsuz hava koşulları bulunuyor.
Savaşlar küresel gıda tedarikini tehdit ediyor
Ukrayna ve Orta Doğu’daki savaşlar, tarım ürünlerinin dünya piyasalarına ulaştırılmasını zorlaştırıyor. Saldırılar ve önemli limanlar ile ticaret yollarındaki aksaklıklar nedeniyle tarım ürünlerinin taşınmasında sorunlar yaşanıyor. Bu durum, küresel piyasalarda arzın yeterli olup olmayacağına ilişkin endişeleri artırıyor. Özellikle önemli tarım üreticilerinden gelen ürünlerin uluslararası pazarlara zamanında ulaşamaması, fiyatların daha da yükselmesine neden olabiliyor.
Aşırı sıcaklar mısır üretimini etkiledi
Fiyat artışlarında yalnızca savaşlar etkili değil. Aşırı hava olayları da tarımsal üretim üzerinde baskı oluşturuyor. Avrupa ve ABD’de yaşanan sıcak hava dalgaları mısır hasadını olumsuz etkiledi. Yüksek sıcaklıklar, tarımsal üretimde verim kaybı riskini artırırken küresel arzla ilgili endişeleri de güçlendirdi. Bunun yanında El Niño hava olayı da kakao ve şeker başta olmak üzere bazı tarım ürünlerinin hasadı konusunda yeni riskler yaratıyor.
Tarım ürünlerindeki artış market fiyatlarına hemen yansımıyor
Tarım hammaddelerinin yüzde 13 oranında pahalanması, marketlerde ekmek, makarna veya çikolata fiyatlarının da otomatik olarak yüzde 13 artacağı anlamına gelmiyor. Bir tarım ürününün tarladaki fiyatı ile tüketicinin market kasasında ödediği fiyat arasında çok sayıda maliyet bulunuyor. Ürünlerin işlenmesi, enerji, ambalaj, nakliye ve işçilik gibi giderler nihai fiyatın önemli bir bölümünü oluşturuyor. Ayrıca gıda üreticileri hammaddelerini çoğu zaman önceden satın alıyor. Bu nedenle dünya piyasalarındaki ani fiyat artışları tüketici fiyatlarına hemen yansımayabiliyor.
Gıda fiyatlarında yeni artış riski
Buna rağmen tarım hammaddelerindeki yükseliş uzun süre devam ederse market fiyatlarının bundan etkilenmesi bekleniyor. Hammadde maliyetlerinin yüksek kalması, gıda üreticilerinin toplam giderlerini artırıyor. Üreticiler de bu maliyetlerin bir bölümünü perakendecilere, oradan da tüketicilere yansıtabilir. Bu nedenle özellikle buğday, şeker ve kakao gibi çok sayıda gıda ürününün üretiminde kullanılan temel hammaddelerdeki fiyat gelişmeleri yakından takip ediliyor.
Petrol fiyatları da gıda maliyetlerini artırıyor
Gıda üreticileri yalnızca tarım ürünlerinin fiyatındaki artışla karşı karşıya değil. Enerji ve taşımacılık maliyetleri de yükseliyor. İran çevresindeki savaşın petrol fiyatlarını yeniden yukarı çekmesi, tarım ürünlerinin üretiminden işlenmesine ve tüketiciye ulaştırılmasına kadar tüm süreçte maliyetleri artırıyor. Yakıt fiyatlarındaki yükseliş traktör ve diğer tarım makinelerinin kullanım maliyetlerini artırırken, gıdanın fabrikalara ve sonrasında marketlere taşınmasını da pahalılaştırıyor. Bu nedenle tarım ürünlerindeki fiyat artışı ile enerji maliyetlerindeki yükselişin aynı anda devam etmesi, önümüzdeki dönemde gıda enflasyonu açısından yeni bir risk oluşturuyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
