Hollanda’da giderek ağırlaşan kuraklık tehdidine karşı yürütülen tatlı su projelerinde yaşanan gecikmeler, hem kamu bütçesini hem de ülkenin su güvenliğini olumsuz etkiliyor. Hollanda Sayıştayı’nın yayımladığı rapora göre, 2015-2021 dönemini kapsayan Tatlı Su Delta Programı’nın ilk aşamasındaki projelerin yaklaşık dörtte üçü planlanan sürede tamamlanamadı. Projeler için öngörülen 365 milyon avroluk harcama ise 513 milyon avroya yükselerek yüzde 40 arttı.
HABER: Murat Yakar
Projelerde yıllarca süren gecikmeler
Sayıştay’ın incelemesine konu olan ana su sistemindeki 15 projede ortalama gecikme üç yıla ulaştı. IJsselmeer Gölü’ndeki su seviyesinin düzenlenmesine yönelik çalışma planlanandan beş yıl sonra tamamlanırken, Neder-Rijn ve Lek nehirlerindeki su akışının sürekli ve hassas biçimde izlenmesini amaçlayan proje dört yıl gecikti. Sayıştay, gecikmelerin daha önce planlanmış çalışmalar açısından da yaşanmasını özellikle endişe verici buldu.
Kamu harcamaları 148 milyon avro yükseldi
Takvimdeki sapmalar projelerin maliyetlerine de doğrudan yansıdı. İlk aşamada toplam 365 milyon avro harcanması planlanırken, Delta Fonu ile bölgesel yönetimlerin yaptığı toplam harcama 513 milyon avroya çıktı. Böylece kamu ve bölgesel kaynaklardan karşılanan maliyet, başlangıç tahmininin 148 milyon avro üzerine çıktı. Sayıştay, geciken projelerin neredeyse tamamında nihai maliyetin ilk hesaplamalardan daha yüksek olduğunu belirledi.
İkinci aşamada da gecikme yaşanıyor
Sorunun ilk program dönemiyle sınırlı kalmadığına dikkat çekilen raporda, 2022-2026 dönemini kapsayan ikinci aşamadaki tatlı su projelerinde de gecikmeler yaşandığı belirtildi. Sayıştay, altyapı ve su yönetiminden sorumlu bakanlığın projelerin ilerleyişini yeterince yönlendirmediği değerlendirmesinde bulundu. Kuruma göre hedeflerin daha net belirlenmesi, uygulama süreçlerinin daha sıkı takip edilmesi ve proje takvimlerinin mevcut koşullar dikkate alınarak hazırlanması gerekiyor.
Kuraklığın ekonomik faturası büyüyor
Hollanda’daki tatlı su yetersizliğinin etkileri altyapı projelerindeki maliyet artışlarıyla sınırlı değil. Sayıştay, 1998-2023 dönemindeki verileri inceleyerek kuraklığın doğal alanlar, tarım, iç su taşımacılığı ve sanayi üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Raporda kuraklığın doğal ekosistemlere zarar verdiği, tarımsal üretimde verim kayıplarına yol açtığı ve ekonomik faaliyetleri olumsuz etkilediği ifade edildi. Yıllık bazda sınırlı görünen kayıpların zaman içinde birikerek daha büyük toplumsal ve ekonomik maliyetlere dönüşebileceği uyarısı yapıldı.
Hükûmete daha aktif rol çağrısı
Sayıştay, kuraklıkla mücadelede merkezi hükûmetin bölgesel projelere daha istikrarlı finansman sağlaması ve uygulamalarda daha aktif sorumluluk üstlenmesi gerektiğini bildirdi. İncelenen projelerde bakanlığın finansmana ortak olduğu ve eyaletlerle su idarelerinin sürece erken dahil edildiği durumlarda çalışmaların zamanında tamamlanma ihtimalinin daha yüksek olduğu görüldü. Kurum, tatlı su bölgelerine kalıcı ortak finansman sağlanmasını ve proje yönetiminin güçlendirilmesini önerdi.
Raporda ayrıca 2026 yazında yaşanan olağanüstü kuraklığın henüz hesaplamalara dahil edilmediği vurgulandı. Bu nedenle Hollanda’da kuraklığın gerçek ekonomik ve toplumsal maliyetinin mevcut tahminlerin de üzerinde olabileceği değerlendiriliyor. Gerekli yatırımların ve su yönetimi önlemlerinin hızlandırılmaması halinde kuraklığın tarımdan sanayiye, doğal alanlardan iç taşımacılığa kadar geniş bir alanda oluşturduğu baskının daha da artması bekleniyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
