Belçika’da hasta, yaşlı veya engelli yakınlarına ücretsiz bakım sağlayan binlerce kişi, yıl sonunda önemli bir gelir desteğini kaybetme riskiyle karşı karşıya. İşsizlik yardımlarına getirilen süre sınırlaması nedeniyle zor durumda kalan bakım verenler için geçici olarak uygulanan aylık 761 avroluk ödeme, 31 Aralık’ta sona erecek.
HABER: Mesut Kapar
Kalıcı bir düzenlemenin henüz hayata geçirilmemesi, yakınlarının bakımını üstlendiği için düzenli bir işte çalışamayan kişilerin geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Sivil toplum kuruluşları, federal hükûmete çağrıda bulunarak mevcut desteğin uzatılmasını ve bakım verenlerin sosyal haklarının yasal güvence altına alınmasını istiyor.
İşsizlik reformu aile içi bakım verenleri de etkiledi
Belçika’da işsizlik yardımlarının süresini sınırlandıran reform, yalnızca işsizleri değil, hasta veya engelli yakınlarının bakımını üstlendiği için çalışma hayatına katılamayan kişileri de etkiledi. Ücretsiz bakım sağlayan birçok kişi, yakınlarının günlük ihtiyaçlarını karşılamak, tedavilerine yardımcı olmak ve sürekli gözetim sağlamak zorunda olduğu için düzenli bir işte çalışamıyor. Bu nedenle geçimlerini büyük ölçüde sosyal yardımlarla sürdüren bakım verenler, yeni uygulamayla birlikte gelirlerini kaybetme tehlikesiyle karşılaştı. Reformun sonuçlarına ilişkin endişelerin artması üzerine yılın başında aileler ve sivil toplum kuruluşları hükûmete çağrıda bulundu. Tartışmaların ardından federal yönetim, bakım sorumluluğu nedeniyle işsizlik yardımlarından yararlanan bazı kişiler için geçici bir koruma mekanizması oluşturdu.
Aylık 761 avroluk destek yıl sonunda bitiyor
Hükûmetin geçici düzenlemesi kapsamında, reformdan etkilenen belirli bakım verenlerin işsizlik yardımı alma hakkı 12 ay uzatıldı. Ancak bu dönemde ödenecek yardımın tutarı aylık 761 avro olarak belirlendi. Uygulama, kalıcı bir sosyal güvence sistemi oluşturuluncaya kadar bakım verenlerin tamamen gelirsiz kalmasını önlemeyi amaçlıyordu. Buna karşın geçici korumanın 31 Aralık’ta sona erecek olması, yeni bir düzenleme yapılmadığı takdirde bazı kişilerin gelecek yıl gelir desteğinden mahrum kalabileceği anlamına geliyor. Bakım veren kuruluşları, 761 avroluk ödemenin de temel yaşam giderlerini karşılamakta yetersiz kalabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle başka bir gelir kaynağı bulunmayan ve bakım sorumluluğu nedeniyle çalışamayan kişiler için desteğin sona ermesi, kira, enerji, gıda ve diğer zorunlu harcamaların karşılanmasını daha da güçleştirebilir.
Dört kuruluştan federal hükûmete çağrı
Ligue des familles, Aidants Proches, Inclusion ve SUSA Vakfı, bakım verenlerin geleceğine ilişkin belirsizliğin giderilmesi amacıyla Belçika Çalışma Bakanı David Clarinval’a ortak çağrıda bulundu. Kuruluşlar, aile üyelerine ücretsiz bakım sağlayan kişilerin sosyal haklarının açık biçimde tanımlanmasını ve kalıcı bir yasal statü oluşturulmasını talep ediyor. Bu statünün, bakım sorumluluğu nedeniyle çalışamayan kişilerin sosyal güvenlik sisteminin dışında kalmasını önleyecek yeterli bir gelir desteği içermesi gerektiği vurgulanıyor. Kuruluşlara göre yalnızca geçici ödemenin uzatılması sorunu bütünüyle çözmeyecek; bakım verenlerin ekonomik durumunu uzun vadede güvence altına alacak kapsamlı bir düzenlemeye ihtiyaç duyuluyor. Sivil toplum temsilcileri, 2027 federal bütçesi için yürütülen görüşmelerde bu konunun öncelikli gündem maddelerinden biri olması gerektiğini belirtiyor.
Sosyal güvenlik sorumluluğu tartışma konusu oldu
Sivil toplum kuruluşları, Çalışma Bakanı David Clarinval’ın parlamentoda yaptığı son açıklamaları da eleştirerek bakım verenlerin sosyal hakları konusunda federal hükûmetin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor. Kuruluşların değerlendirmesine göre sorunun bölgesel yönetimlere bırakılması, kalıcı çözümün gecikmesine yol açabilir. Belçika’da bazı sosyal hizmetler bölgesel yönetimlerin yetki alanında bulunsa da işsizlik yardımları ve sosyal güvenlik sisteminin önemli bölümleri federal düzeyde düzenleniyor. Bu nedenle kuruluşlar, bakım verenlerin gelir güvencesine ilişkin sorumluluğun açık biçimde belirlenmesini istiyor. Amaç, aile üyelerine bakım sağladıkları için çalışma hayatından uzak kalan kişilerin yalnızca bu sorumlulukları nedeniyle ekonomik açıdan savunmasız hâle gelmesini önlemek. Hükûmetin mevcut desteği uzatıp uzatmayacağı veya yeni bir sosyal güvence sistemi hazırlayıp hazırlamayacağı ise henüz kesinlik kazanmış değil.
Gözler 2027 bütçesinde ve yeni düzenlemede
Belçika’da bakım verenlerin gelir desteğinin geleceği, yıl sonuna kadar atılacak adımlara ve 2027 federal bütçesi görüşmelerine bağlı durumda. Geçici korumanın sona ermesine yaklaşılırken bakım verenler, gelecek yıl hangi sosyal haklardan yararlanabilecekleri konusunda net bir yanıt bekliyor. Sivil toplum kuruluşları, hükûmetin hem mevcut yardımın devamını sağlamasını hem de uzun vadeli bir çözüm için yasal düzenleme hazırlamasını talep ediyor. Kalıcı bir karar alınmaması hâlinde reformdan etkilenen bazı kişilerin işsizlik yardımlarını kaybederek başka bir gelir güvencesinden de yoksun kalabileceği belirtiliyor. Özellikle ağır hastalığı bulunan, yaşlı veya engelli yakınlarına düzenli bakım sağlayan kişilerin çalışma imkânlarının sınırlı olması, bu riski daha da önemli hâle getiriyor. Tartışmanın merkezinde ise bakım sorumluluğunu üstlenen kişilerin hem yakınlarına destek verebilmesi hem de temel yaşam giderlerini karşılayabilecek bir gelire ve sosyal güvenceye sahip olması bulunuyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
