Hollanda’da hükûmet, işveren örgütleri ve sendikalar, aylar süren anlaşmazlığın ardından sosyal güvenlik sistemi ve ekonominin geleceği için yeniden masaya oturdu. Görüşmelerin merkezinde emeklilik, işsizlik ve iş göremezlik yardımları bulunurken, özellikle WIA sisteminin yeniden düzenlenmesi ve hastalanan çalışanlara ödenen maaşların süresi tartışılıyor. Tarafların ekonomik büyüme, yaşlanan nüfus ve yapay zekânın iş gücü piyasasına etkileri konusunda da ortak bir çerçeve oluşturması hedefleniyor.
HABER: Murat Yakar
Sendikalar görüşmelere yeniden döndü
Hollanda’da sosyal güvenlik görüşmeleri, hükûmetin daha önce planlanan bazı tasarruflardan vazgeçmesinin ardından yeniden başladı. Sendikalar, AOW, WW ve WIA kapsamındaki yardımlarda yapılması planlanan kesintilere tepki göstererek görüşmelerden çekilmişti. Hükûmetin bu kesintileri bütçeden çıkarmasının ardından taraflar yeniden Catshuis’te bir araya geldi.
Yeni görüşmelerde yalnızca sosyal güvenlik sisteminin mali yapısı değil, Hollanda ekonomisinin uzun vadeli geleceği de ele alınacak. Hükûmet, işverenler ve sendikalardan ekonomik büyümeyi destekleyecek ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini güçlendirecek ortak bir plan ortaya koymalarını istiyor. Ancak büyümenin nasıl sağlanacağı ve bunun maliyetinin kim tarafından karşılanacağı konusunda taraflar arasındaki görüş ayrılıkları devam ediyor.
Sosyal güvenlik bütçesinde 2,4 milyar avro açık var
Hükûmetin daha önce planlanan sosyal güvenlik kesintilerinden vazgeçmesi, bütçede yaklaşık 2,4 milyar avroluk ek açık oluşturdu. Maliye Bakanı Eelco Heinen, bu açığın uzun süre göz ardı edilemeyeceğini ve sosyal güvenlik sisteminde reform yapılmasının kaçınılmaz olduğunu belirtti. Açığın yaklaşık 1,2 milyar avroluk bölümü şimdilik Eğitim Bakanlığı bütçesine aktarılmış durumda. Ancak hükûmet, sosyal ortaklarla yapılacak görüşmelerden yeterli tasarruf sağlanamaması halinde ilkbaharda yeni kesintileri gündeme alabilir. Bu nedenle önümüzdeki aylarda yapılacak müzakereler hem sosyal güvenlik sistemi hem de kamu bütçesi açısından önem taşıyor.
WIA sisteminde kapsamlı değişiklik gündemde
Görüşmelerin en önemli başlıklarından biri uzun süreli hastalık veya iş göremezlik nedeniyle verilen WIA yardımı. İşverenler ve sendikalar, mevcut sistemin karmaşık yapısı nedeniyle yeniden ele alınması gerektiği konusunda büyük ölçüde hemfikir. WIA hakkı, yalnızca kişinin sahip olduğu hastalığa göre değil, sağlık sorununun çalışma kapasitesi ve gelir üzerindeki etkisine göre belirleniyor. Sistemde yapılan değerlendirmelerde son yıllarda çeşitli hataların yaşandığı belirtiliyor. Ayrıca sağlık değerlendirmelerini yapan doktorların yetersizliği nedeniyle başvurularda uzun bekleme süreleri oluşuyor. Yüksek gelire sahip çalışanların WIA yardımına hak kazanma ihtimalinin daha yüksek olması da sistemin tartışılan noktaları arasında bulunuyor. Görüşmelerde daha anlaşılır ve uygulanabilir bir model oluşturulması seçenekleri değerlendirilecek.
WIA başvurularındaki artış dikkat çekiyor
İşverenler, iş göremezlik yardımı alan kişilerin sayısındaki hızlı artıştan endişe duyuyor. Hollanda Çalışan Sigortaları Kurumu UWV verilerine göre 2018 yılında 41 bin 400 yeni WIA başvurusu kabul edilirken, bu sayı 2025 yılında 71 bin 300’e yükseldi. Artış, sistemin gelecekteki mali yükü konusunda tartışmaları da yoğunlaştırıyor. Sendikalar ise rakamların yalnızca çalışanların sağlık durumuyla açıklanamayacağını savunuyor. Çalışanların daha ileri yaşlara kadar iş hayatında kalması nedeniyle emekliliğe yaklaşan kesimde sağlık sorunlarının ve iş göremezlik riskinin arttığına dikkat çekiliyor. Sendikalara göre işverenlerin hastalıkları önleme, çalışanların sağlığını koruma ve mesleki eğitim konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekiyor.
Hastalık maaşları da pazarlığın parçası olacak
İşverenlerin gündeme getirdiği başlıklardan biri de hastalanan çalışanlara yapılan maaş ödemeleri. Hollanda’da işverenler, hastalanan çalışanların ücretlerini uzun bir dönem boyunca ödemekle yükümlü. İşveren örgütleri bu uygulamanın özellikle şirketler üzerinde ciddi bir mali yük oluşturduğunu belirterek ödeme süresinin yeniden değerlendirilmesini istiyor.
Sendikalar ise hastalık dönemindeki yükün yalnızca çalışanlar ve sosyal güvenlik sistemi üzerinden ele alınmasına karşı çıkıyor. İşverenlerin çalışanların sağlığını koruma, hastalıkları önleme ve iş gücü kaybını azaltma konusunda daha fazla sorumluluk almasını talep ediyor. Tarafların ayrıca yaşlanan nüfus, yapay zekânın istihdama etkisi ve iş gücü piyasasının geleceği konusunda da görüş alışverişinde bulunması bekleniyor. Hükûmet kapsamlı bir sosyal anlaşmaya ulaşılmasını hedeflese de görüşmelerin kısa sürede tamamlanması beklenmiyor. Sendikalar Noel öncesinde anlaşmaya varılmasını olası görmezken, müzakerelerin birkaç ay hatta iki yıla kadar uzayabileceği belirtiliyor. Tarafların tek bir kapsamlı anlaşma yerine hastalık izinleri, iş gücü piyasası ve ekonomik büyüme gibi başlıklarda ayrı anlaşmalar yapması da seçenekler arasında bulunuyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
