TBMM Genel Kurulu’nda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin önemli değişiklikler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin ilk iki maddesi kabul edildi. Düzenlemeyle çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin yaş grupları yeniden ele alınırken, çocukların karıştığı ağır suçlarda uygulanacak ceza hükümlerine ve ateşli silahların güvenli şekilde muhafaza edilmesine yönelik yeni kurallar getiriliyor.
Ateşli silahların çocukların eline geçmesine ceza
Kabul edilen düzenlemeler kapsamında Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’a yeni bir madde ekleniyor. Buna göre, ateşli silahını gerekli dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı biçimde muhafaza ederek silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, eylemi daha ağır bir suçu oluşturmuyorsa 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak. Düzenlemeyle özellikle çocukların ateşli silahlara erişiminin önlenmesi ve silah sahiplerinin muhafaza sorumluluğunun artırılması amaçlanıyor.
12-15 yaş grubunun ceza sorumluluğu yeniden düzenleniyor
Türk Ceza Kanunu’nda yapılacak değişiklikle 12 yaşını doldurmuş, ancak 15 yaşını henüz tamamlamamış çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin yeni hükümler getiriliyor. Fiili işlediği sırada bu yaş grubunda bulunan çocuğun, gerçekleştirdiği eylemin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması ya da davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında ise çocuklara özgü güvenlik tedbirlerinin uygulanması öngörülüyor.
Buna karşılık, çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğunun kabul edilmesi halinde farklı bir ceza rejimi uygulanacak. Suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi durumunda 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde ise 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Diğer cezalar bakımından ise yarı oranında indirim yapılacak ve her bir fiil nedeniyle verilecek hapis cezası 9 yılı aşamayacak.
15-18 yaş grubunda ceza sınırları değişiyor
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış çocuklar açısından da ceza hükümlerinde değişikliğe gidiliyor. Bu yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek. Diğer cezalar üçte bir oranında indirilecek ve her fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
Bazı ağır yaralama suçlarında yaş indirimi uygulanmayabilecek
Genel Kurul’da kabul edilen bir önergeyle, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarına ilişkin yaş indirimi konusunda da değişiklik yapıldı. Buna göre 15-18 yaş grubundaki çocuklar tarafından işlenen bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmaması mümkün hale gelecek.
Düzenleme kapsamında değerlendirme yapılırken somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun işlenmesindeki amaç ve saik, eylemin gerçekleştirilme biçimi ve failin daha önce kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezasına mahkum olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınabilecek. Kasten öldürme ile ağırlaşmış yaralama kapsamında kişinin iyileşmesi mümkün olmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyularından ya da organlarından birinin işlevini yitirmesine, konuşma veya çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünde sürekli değişikliğe ya da gebe kadına karşı işlenerek çocuğun düşmesine neden olan eylemler de düzenleme kapsamında bulunuyor.
12-15 yaş grubuna ilişkin hakime takdir yetkisi
Kabul edilen bir diğer önergeyle, 12-15 yaş grubundaki çocuklar bakımından bir üst yaş grubuna uygulanan ceza rejiminin uygulanabilmesinin önü açılıyor. Böylece belirli koşulların oluşması halinde hakim, çocuğun algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğini ve somut olayın özelliklerini değerlendirerek karar verebilecek. Öte yandan teklifin üçüncü maddesinde yer alan ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasında yaş istisnasının 18’den 15’e indirilmesini öngören düzenleme, Genel Kurul’da kabul edilen önergeyle teklif metninden çıkarıldı.
Genel Kurul görüşmelerine ara verildi
Teklifin dördüncü maddesinin görüşmeleri sırasında TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun Genel Kurul’daki yerini almaması üzerine Bingöl, birleşimi saat 14.00’te yeniden toplanmak üzere kapattı. Teklifin birinci bölümünün tamamı üzerindeki görüşmelerin ardından TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel de milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Yüksel, mevcut uygulamada hükümlünün 15 yaşını tamamlayıncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün, koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak dikkate alındığını hatırlattı. Yüksel, yapılan düzenlemenin mahkeme tarafından verilen cezanın artırılması anlamına gelmediğini belirterek, yalnızca sınırlı sayıdaki ağır suç bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanma yönteminin değiştirildiğini ifade etti. Bu değişiklikle çocukların ıslahı, yeniden topluma kazandırılması, eğitim, denetim ve rehabilitasyon faaliyetlerinin daha uzun ve yeterli bir süre uygulanmasının hedeflendiğini söyledi.
Amaç çocuk suçlarında caydırıcılığı artırmak
Cüneyt Yüksel, düzenlemenin temel hedeflerinden birinin çocuk adalet sisteminde oluştuğu ileri sürülen cezasızlık algısının önüne geçmek olduğunu belirtti. Yüksel ayrıca çocukların suç örgütlerinin etkisine daha açık hale gelmesinin engellenmesini amaçladıklarını ifade etti. Yüksel, çocuk haklarının geliştirilmesi ve çocukların korunması konusunda bugüne kadar çeşitli yasal ve idari tedbirlerin hayata geçirildiğini belirterek, yeni kanun teklifinin yalnızca cezalandırma yaklaşımıyla sınırlı olmadığını savundu. Teklifin caydırıcılığın yanı sıra koruma, eğitim, onarıcı yaklaşım ve çocukların yeniden topluma kazandırılmasına yönelik yönlendirme tedbirlerini de kapsadığını dile getirdi.
Teklifin diğer maddelerinin görüşmelerinin ise TBMM Genel Kurulu’ndaki yasama takvimi kapsamında sürdürülmesi bekleniyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
