Hollanda Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı, sperm bağışı yoluyla çocuk sahibi olma süreçlerinde yaşanan usulsüzlük ve ihmallere ilişkin bağımsız bir araştırma başlatılmasına karar verdi. Çalışma, geçmişte yaşanan olayları geniş bir zaman diliminde ele alarak klinikler, hastaneler ve ilgili kamu kurumlarının sorumluluklarını da inceleyecek.
HABER: Mesut Kapar
Araştırma için 650 bin euro ayrıldı
Bağımsız araştırma, PRO milletvekili Lisa Vliegenthart’ın haziran ayında sunduğu önerinin ardından gündeme geldi. Hollanda hükümeti o dönemde araştırma yapılmasını desteklerken, çalışmanın finansmanı için gerekli kaynağın bulunması bekleniyordu. Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı’nın bütçesinde yapılan düzenlemeyle araştırma için 650 bin euro kaynak ayrıldı. Araştırmanın finansmanı ve koordinasyonu ise araştırma fonu ZonMw üzerinden yürütülecek.
İnceleme yarım asırlık dönemi kapsayacak
Sağlık Bakanı Sophie Hermans, daha önce sperm bağışlarıyla ilgili bazı münferit vakaların araştırıldığını ancak şimdi planlanan çalışmanın kapsamının çok daha geniş olacağını belirtti. Araştırmada sperm bağışının Hollanda’da başladığı 20. yüzyılın ortalarından 2025 yılında yürürlüğe giren yasal değişikliğe kadar olan dönem incelenecek. Yeni düzenlemeyle bir sperm bağışçısının spermlerini en fazla 12 anneye bağışlamasına izin veriliyor. Böylece araştırmacıların yalnızca son yıllarda ortaya çıkan vakalara değil, sperm bağışının Hollanda’daki geçmişine ve sistemin zaman içerisinde nasıl işlediğine bakması planlanıyor.
Mağdurların deneyimleri de incelenecek
Bakan Hermans, araştırmanın geçmişte yaşanan sorunların bütünsel biçimde ele alınmasına katkı sağlamasını ve donor conception, yani bağış yoluyla çocuk sahibi olma süreçlerinden etkilenen kişilerin yaşadıklarının tanınmasına yardımcı olmasını umduğunu söyledi. Hermans, araştırmanın tek başına geçmişte yaşanan acıları ortadan kaldırmayacağının da farkında olduğunu belirtti. Bakan, kamu kurumlarının geçmişte yaşanan sorunları görmezden gelmek yerine bunların kapsamlı biçimde araştırılmasını istediğini ifade etti. Araştırma kapsamında yalnızca resmi kayıtlar ve kurumsal süreçlerin değil, bu uygulamalardan doğrudan etkilenen kişilerin deneyimlerinin de değerlendirilmesi planlanıyor.
Kamu kurumlarının sorumluluğu araştırılacak
Çalışmanın önemli başlıklarından biri de sperm bağışı sisteminde görev alan kurumların rolü olacak. Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı ile Sağlık Hizmetleri ve Gençlik Müfettişliği’nin (IGJ) geçmişteki uygulamaları ve denetim süreçleri de araştırmanın kapsamına girecek. Bu konu, son dönemde ortaya çıkan bazı vakaların ardından yeniden gündeme geldi. Bunlardan biri, çok sayıda kadına sperm bağışında bulunduğu belirtilen S. adlı bağışçının, yıllardır bazı kurumların radarında olmasına rağmen bağış yapmayı sürdürebilmesi oldu. Bununla birlikte Bakan Hermans’ın sorumluluk alanının klinikler ve hastanelerde gerçekleştirilen sperm bağışlarıyla sınırlı olduğu belirtildi. Özel yollarla gerçekleştirilen sperm bağışları ise bakanlığın doğrudan yetki alanına girmiyor.
Araştırma 2030’dan önce tamamlanacak
Araştırmanın sorumluluğu Hollanda’daki bağımsız araştırma finansman kuruluşu ZonMw'ya verildi. Araştırmayı yürütecek ekip henüz belirlenmedi. Araştırmacı grubunun oluşturulmasının ardından çalışmanın gelecek yılın ortalarında başlaması bekleniyor.
Araştırmanın sonuçlarının, Hollanda’da sperm bağışını düzenleyen mevcut yasanın 2030 yılında yapılması planlanan değerlendirmesinden önce tamamlanması hedefleniyor. Böylece elde edilecek bulguların, gelecekteki yasal düzenlemelerin ve denetim mekanizmalarının değerlendirilmesinde kullanılması amaçlanıyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
