

Avrupa ülkeleri arasında çalışarak emeklilik hakkı kazanan milyonlarca kişi, yıllar boyunca biriktirdiği paraya ulaşmakta güçlük çekiyor. Ülkelerin farklı emeklilik sistemleri ve bilgi paylaşımındaki eksiklikler nedeniyle birçok çalışanın hak ettiği maaş belirsizliğini koruyor.
HABER: Murat Yakar
Sorunun en dikkat çekici örneği Hollanda'da ortaya çıktı. Ülkenin en büyük emeklilik fonlarından ABP'de, emeklilik yaşına ulaşmasına rağmen birikimini tahsil etmeyen yaklaşık 18 bin kişi bulunuyor. Uzmanlar, özellikle ülkeler arasında çalışıp daha sonra memleketlerine dönen göçmenlerin emeklilik haklarını kaybetme veya bu haklara ulaşamama riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor.
18 bin kişinin emeklilik parası bekliyor
Hollanda'da yaşanan tablo, Avrupa genelindeki emeklilik sorununu gözler önüne seriyor. Ülkenin en büyük emeklilik kuruluşlarından ABP'de, emeklilik hakkı kazanmış olmasına rağmen ödemelerini almayan yaklaşık 18 bin kişi olduğu belirtiliyor. Bu kişilerin önemli bir bölümünü, geçmişte Hollanda'da çalıştıktan sonra başka ülkelere yerleşen yabancılar ve yurt dışına taşınan Hollandalılar oluşturuyor. Hollanda kamu yayıncısı NOS'un haberine göre, hak sahiplerinin önemli bir kısmı yıllar önce kazandıkları emeklilik birikimlerinden haberdar olmayabiliyor. ABP ise bu kişileri bulmak amacıyla kapsamlı araştırma yapmasının mevcut mevzuat nedeniyle kolay olmadığını belirtiyor. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemeler ve kurumlar arasındaki sınırlı bilgi paylaşımı, hak sahiplerine ulaşılmasını zorlaştırıyor. Böylece çalışanların kendi primleriyle kazandıkları emeklilik haklarına erişebilmesi için çoğu zaman kendilerinin harekete geçmesi gerekiyor.
Birden fazla ülkede çalışanlar maaşını hesaplayamıyor
Avrupa'da farklı ülkelerde çalışmış kişilerin karşılaştığı sorun yalnızca birikimlerini bulmakla sınırlı değil. Birden fazla ülkede emeklilik hakkı kazanan çalışanlar, emeklilik döneminde toplam ne kadar gelir elde edeceklerini de net olarak hesaplayamıyor. Bunun temel nedeni, her ülkenin farklı emeklilik hesaplama yöntemleri ve ödeme koşulları uygulaması. Maastricht Üniversitesi Finansal Hizmetler Profesörü ve Netspar Direktörü Lisa Brüggen de bu karmaşayı yaşayan isimlerden biri. Almanya'da geçirdiği çalışma yılları nedeniyle Hollanda'dan tam devlet emekliliği (AOW) alamayacak olan Brüggen, Almanya'da kazandığı emeklilik haklarını da hesaba katmak zorunda. Ancak iki ülkedeki emeklilik sistemlerinin farklı hesaplama yöntemleri nedeniyle toplam gelirini belirlemekte zorlanıyor. Brüggen, Hollanda'daki emeklilik portalında görünen tutarlarla Almanya'daki rakamların doğrudan toplanamayacağını, çünkü hesaplamaların farklı esaslara dayandığını vurguluyor.
Göçmen işçiler emeklilikte büyük risk altında
Avrupa genelinde iş gücü hareketliliğinin yoğun olduğu sektörlerde çalışanlar, emeklilik haklarına ulaşma konusunda daha fazla sorun yaşayabiliyor. Avrupa Komisyonunun verilerine göre inşaat, gastronomi ve taşımacılık sektörleri ülkeler arası iş gücü hareketliliğinin yoğun olduğu alanlar arasında bulunuyor. Bu sektörlerde çalışan Polonyalı, Rumen ve İspanyol işçilerin önemli bir bölümü, Hollanda gibi ülkelerde çalıştıktan sonra kendi ülkelerine geri dönüyor. Ancak çalışma hayatları boyunca kazandıkları emeklilik hakları farklı ülkelerdeki fonlarda kalıyor. Radboud Üniversitesi araştırmacısı Jelle Lössbroek, yıllar sonra eski işverenlere ve emeklilik kuruluşlarına ulaşmanın göçmen çalışanlar açısından ciddi bir sorun oluşturduğunu belirtiyor. Özellikle düşük ücretli işlerde çalışanların birden fazla ülkede kazandıkları küçük emeklilik birikimlerini takip etmekte zorlanması, ilerleyen yaşlarda gelir kaybı ve yoksulluk riskini artırabiliyor. Uzmanlar, Avrupa içindeki çalışma hareketliliği arttıkça bu sorundan etkilenenlerin sayısının da büyümesini bekliyor.
Avrupa ortak emeklilik platformu hazırlıyor
Farklı ülkelerde kazanılan emeklilik haklarını tek noktadan görüntüleyebilmek amacıyla Avrupa çapında Find Your Pension adlı bir bilgi platformu geliştiriliyor. Projenin temel hedefi, Avrupa'nın farklı ülkelerinde çalışan kişilerin hangi ülkede ne kadar emeklilik hakkı kazandığını ve bu ödemeleri nasıl talep edebileceğini tek bir sistem üzerinden öğrenebilmesini sağlamak. Ancak platformun hayata geçirilmesinde önemli engeller bulunuyor. Hollanda henüz sisteme katılmış değil. Hollanda Sosyal İşler Bakanlığı, güvenli bilgi paylaşımının sağlanabilmesi için mevcut emeklilik mevzuatında değişiklik yapılması gerektiğini bildiriyor. Ülkenin platforma katılımının 2028'den önce gerçekleşmesi beklenmiyor. Yasal süreçlerin uzaması durumunda bu tarihin daha ileriye ertelenebileceği belirtiliyor. Bu gecikme, Hollanda'da çalıştıktan sonra başka Avrupa ülkelerine yerleşen binlerce kişinin emeklilik bilgilerine ortak sistem üzerinden ulaşmasını şimdilik engelliyor.
On yıllık proje hâlâ teknik sorunlarla boğuşuyor
Avrupa'nın ortak emeklilik bilgi sistemi oluşturma girişimi de beklenen hızda ilerlemiyor. On yılı aşkın süredir üzerinde çalışılan Find Your Pension platformu, henüz kapsamlı ve sorunsuz bir hizmet sunabilecek aşamaya ulaşmış değil. Proje yöneticilerinden Claudia Wegner-Wahnschaffe, sistemin geliştirilmesi için uzun süredir çalışmalar yürütüldüğünü ancak teknik sorunların devam ettiğini belirtiyor. Mevcut aşamada platformun Belçika ve Fransa'daki kişisel emeklilik bilgilerine erişim sağlaması hedefleniyor. Buna rağmen kullanıcılar bu iki ülkenin verilerini görüntülemeye çalışırken dahi çeşitli teknik aksaklıklarla karşılaşabiliyor. Sorunların nedenine ilişkin henüz net bir açıklama bulunmuyor. Avrupa Birliği'nin üye ülkelerin ulusal emeklilik sistemlerini doğrudan düzenleme yetkisinin olmaması da ortak altyapının oluşturulmasını güçleştiriyor. Uzmanlara göre emeklilik hakları, çalışanların başka bir ülkeye taşınmasıyla ortadan kalkmıyor. Ancak bu hakların hangi kurumda bulunduğunu öğrenmek, gerekli başvuruları yapmak ve ödemeleri takip etmek çoğu zaman kişinin kendi sorumluluğunda kalıyor. Avrupa genelinde ortak bir bilgi sisteminin kurulması geciktikçe, farklı ülkelerde çalışarak emeklilik hakkı kazanan binlerce kişinin kendi birikimlerine ulaşması da zorlaşmaya devam ediyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)



