Hollanda’da yapılan yeni bir araştırma, gençlerin “Buy Now, Pay Later” (BNPL) yani “Şimdi al, sonra öde” sistemini borçlanma olarak değil, sıradan bir ödeme yöntemi olarak gördüğünü ortaya koydu. Uzmanlar ise bu algının ciddi finansal riskler doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Hollanda’nın bütçe ve finansal danışmanlık kuruluşu Nibud tarafından gerçekleştirilen araştırma, 18 ile 27 yaş arasındaki genç yetişkinlerin ödeme alışkanlıklarını ve borç konusundaki düşüncelerini inceledi. Araştırmaya göre gençlerin yarısından fazlası zaman zaman sonradan ödeme yöntemlerini tercih ediyor. Buna kredi kartı kullanımı, BNPL hizmetleri ve banka hesabında eksi bakiyeye düşmek de dahil.
Gençler borç olarak görmüyor
Nibud raporunda, gençlerin bu sistemleri klasik bir kredi ya da borç olarak değerlendirmediği belirtildi. Kuruma göre gençler, bu araçları yalnızca bir ödeme alternatifi olarak düşünüyor.
Ancak bu yaklaşım beraberinde ekonomik zorlukları da getiriyor. Araştırmada, sık sık sonradan ödeme kullanan gençlerin, bu yöntemleri hiç kullanmayanlara kıyasla geçinmekte daha fazla zorlandığı ve daha yüksek düzeyde maddi stres yaşadığı tespit edildi.
Maddi stres borçlanmayı artırıyor olabilir
Araştırmada dikkat çeken noktalardan biri, finansal stresin doğrudan sonradan ödeme sistemlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının net olarak ortaya konulamaması oldu.
Gençlere borç danışmanlığı veren Socialdebt Vakfı’nın kurucusu Jamal Oulel, konuya ilişkin değerlendirmesinde, maddi baskı yaşayan gençlerin çözüm arayışıyla BNPL gibi sistemlere yöneldiğini söyledi.
Oulel’e göre BNPL hizmetleri oldukça cazip ve erişimi kolay. Geleneksel banka kredilerinde gelir belgesi, başvuru süreci ve onay şartları bulunurken, BNPL sistemlerinde süreç çok daha hızlı ilerliyor.
Düzenleme eksikliği kullanımını kolaylaştırıyor
Uzmanlara göre BNPL sistemlerinin hızla yayılmasının en önemli nedenlerinden biri, bu hizmetlerin uzun süre kredi düzenlemeleri dışında kalması oldu. Bu nedenle kullanıcıların önüne daha az engel çıkıyor.
Nibud, birçok BNPL sağlayıcısının bu sistemi borç değil ödeme yöntemi gibi sunduğunu vurguladı. Özellikle harcama takibi yapan uygulamalar ve kolay ödeme arayüzleri sayesinde kullanıcıların borçlandığını fark etmesinin zorlaştığı ifade edildi.
Günlük hayatta borçlanma sıradanlaştı
Jamal Oulel, yalnızca BNPL değil, farklı alanlarda da sonradan ödeme modelinin yaygınlaştığını söyledi. Örneğin bazı otopark uygulamalarında ücretler ay sonunda tahsil ediliyor. Benzer şekilde toplu taşımada temassız banka kartı ile yapılan yolculuklar da daha sonra hesaba yansıtılıyor.
Oulel, bu gelişmelerin toplumda borç kavramını sıradanlaştırdığına dikkat çekerek, “Borçları çok normal hale getirdik” değerlendirmesinde bulundu.
Sık kullanan gençlerin bütçe takibi daha iyi
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise sonradan ödeme yöntemlerini sık kullanan gençlerin finansal kayıt tutma ve bütçe planlama konusunda daha disiplinli olması oldu.
Nibud, sık çevrim içi alışveriş yapan ve ödemelerini sonradan gerçekleştiren gençlerin, harcamalarını takip etmek zorunda kaldıkları için daha düzenli mali yönetim alışkanlığı geliştirdiklerini belirtti.
Buna karşın hiç sonradan ödeme kullanmayan gençlerin daha az bütçe planı yaptığı, ancak günlük harcamalar için daha az borçlandığı ve paralarını daha kontrollü harcadığı görüldü.
Avrupa Birliği yeni kuralları devreye alıyor
Kasım ayından itibaren Avrupa Birliği genelinde BNPL sistemlerine yönelik yeni düzenlemeler yürürlüğe girecek. Yeni kurallarla birlikte kullanıcılar için zorunlu yaş kontrolü ve gelir denetimi uygulanacak. Bu süreç, bankaların kredi verirken yaptığı kontrollerle benzer şekilde işleyecek.
Ancak küçük tutarlı ödemelerin bazı istisnalara tabi olabileceği belirtiliyor.
Nibud ise miktar ne olursa olsun, özellikle 200 euronun altındaki işlemlerde dahi BNPL sistemlerinin ödeme yöntemi değil, kredi ve borçlanma aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
BNPL nedir?
BNPL, tüketicilerin bir ürünü hemen alıp ödemesini daha sonra yapmasına olanak tanıyan finansal sistemdir. Son yıllarda özellikle genç kullanıcılar arasında popüler hale gelen bu model, kolay erişim sağlasa da bilinçsiz kullanım durumunda borç yükünü artırabiliyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
