Avusturya hükûmeti, yardımlı intihara ilişkin ölüm beyanlarının geçerlilik süresini yeniden düzenlemeye hazırlanıyor. Anayasa Mahkemesi’nin kararı sonrası ortaya çıkan hukuki boşluk nedeniyle belgelerin süresiz geçerli sayıldığı mevcut durumun yerine, sınırlı süreli yeni bir sistem getirilecek.
Ölüm beyanlarında süre belirsizliği sona eriyor
Avusturya’da 2022’den bu yana yürürlükte olan düzenleme, belirli koşulları sağlayan ağır hastaların yardımlı intihar yoluyla yaşamlarını sonlandırmasına yasal zemin sunuyor. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin 2024 sonunda aldığı kararın ardından ölüm beyanlarının yenilenme şartları değişti ve belgeler 1 Haziran 2026’dan itibaren süresiz geçerli kabul edilmeye başlandı. Hükûmet bu durumu geçici bir hukuki boşluk olarak değerlendirerek yeni bir düzenleme hazırladı.
Yeni taslakta 1 yıllık süre yeniden geliyor
Adalet Bakanı Anna Sporrer tarafından hazırlanan yasa taslağına göre ölüm beyanlarının geçerlilik süresi yeniden 1 yıl ile sınırlandırılacak. Ancak yenileme süreci önceki sisteme göre daha basit hale getirilecek. Yeni modelde, kişi ilk 5 yıl içinde beyanını daha kolay bir prosedürle yenileyebilecek. Bu kapsamda tek bir doktor onayı yeterli olacak. Doktor, kişinin karar verme kapasitesini koruduğunu, iradesinin özgür olduğunu ve tıbbi koşulların devam ettiğini doğrulayacak. Yenileme işlemi doktor veya yetkili bir makam huzurunda yapılabilecek. Noter ya da hasta temsilciliği de bu süreçte görev alabilecek.
Mahkeme kararı sonrası oluşan boşluk
Anayasa Mahkemesi, 2024’te ölüm beyanlarının her yıl tamamen yeniden düzenlenmesini zorunlu kılan eski sistemi iptal etmişti. Mahkeme, hükûmete yeni düzenleme için 1 Haziran 2026’ya kadar süre tanımıştı. Sürenin dolmasıyla birlikte mevcut sistemde ölüm beyanları süresiz geçerli hale gelmişti. Yeni taslak bu belirsizliği ortadan kaldırmayı hedefliyor. Taslak, Bakanlar Kurulu tarafından kabul edildi ve kamuoyunun görüşüne açıldı. Görüş bildirme süresi 24 Haziran’da sona erecek.
Tartışmalar devam ediyor
Düzenleme, hem tıbbi etik hem de hukuki güvenlik açısından yoğun tartışmalara neden oluyor. Yardımlı yaşam sonu uygulamalarını savunan İnsani Yaşam Sonu Derneği ÖGHL, daha uzun geçerlilik süresi ve daha esnek bir yenileme süreci talep ediyor. Dernek temsilcileri, mevcut prosedürlerin ağır hastalar için zorlayıcı olabildiğini ve karar alma sürecini karmaşıklaştırdığını savunuyor.
İlk başvuru süreci sıkı kurallara bağlı
Avusturya’da yardımlı intihar talebi için ilk başvurularda iki doktorun değerlendirmesi gerekiyor. Bu doktorlardan birinin palyatif bakım alanında uzman olması şart. Kişinin başvurusu, doktor bilgilendirmesinin ardından noter veya yetkili bir kurum huzurunda resmileştiriliyor. Sürecin ardından genel olarak 3 aylık bekleme süresi uygulanıyor, ancak yaşam beklentisinin kısa olduğu durumlarda bu süre 2 haftaya indirilebiliyor.
Hukuki ve etik denge tartışması sürüyor
Yeni düzenleme, Avusturya’da bireysel özerklik ile kötüye kullanım riskine karşı denetim arasında yeniden bir denge kurma girişimi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre konu, önümüzdeki dönemde ülkenin en hassas etik ve sağlık politikası başlıklarından biri olmaya devam edecek.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
