Avrupa’da boşanıp kararını Türkiye’de de geçerli hâle getirmek isteyen gurbetçileri yakından ilgilendiren bir Yargıtay kararı gündeme geldi. Belçika’da boşanan bir çiftin Türkiye’deki tanıma davasında sunulan karekodlu belgeler yeterli bulunmadı.
Yerel mahkemenin ret kararı Yargıtay tarafından da onanınca, yurt dışında alınan boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması için gerekli belge ve onay şartları yeniden gündeme taşındı. Peki, gurbetçiler Türkiye’de boşanma kararlarını tanıtmak isterken hangi ayrıntılara dikkat etmeli?
Belçika’da boşandılar, Türkiye’de engelle karşılaştılar
Belçika’da yaşayan D.O. ve E.O. çifti, bu ülkede mahkeme kararıyla boşandı. Boşanma kararının Türkiye’de de hukuken geçerli olmasını isteyen E.O., Eskişehir 5. Aile Mahkemesinde tanıma davası açtı. Ancak dosyaya sunulan belgeler mahkeme tarafından yeterli görülmedi. Yabancı mahkemenin boşanma kararı ile kararın kesinleştiğini gösteren belgenin karekodlu örneklerinin sunulması, mahkemenin aradığı şartları karşılamadı.
Uluslararası onay koşullarına uygun belgelerin asılları veya gerekli usule uygun örnekleri dosyaya sunulmadığı gerekçesiyle dava reddedildi. Böylece Belçika’da tamamlanan boşanmanın Türkiye’de tanınması için başlatılan süreç, belge eksikliği nedeniyle olumsuz sonuçlandı.
Yargıtay yerel mahkemenin kararını onadı
Yerel mahkemenin ret kararına itiraz edilmesi üzerine dosya önce istinaf incelemesine, ardından Yargıtay’a taşındı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını onadı.
Kararla birlikte, davada sunulan karekodlu belgelerin mevcut hâliyle yeterli olmadığı yönündeki değerlendirme korunmuş oldu. Bu gelişme, yurt dışında boşanan ve kararlarını Türkiye’de tanıtmak isteyen Türk vatandaşlarının belge hazırlığına daha fazla dikkat etmesi gerektiğini ortaya koydu. Öte yandan karar, karekodlu belgelerin hiçbir koşulda kabul edilmeyeceği anlamına gelmiyor. Önemli olan, sunulan belgelerin ilgili mevzuatta aranan şekil ve onay şartlarını karşılaması.
Yargıtay kararında hangi belge şartları öne çıktı?
D.O.’nun avukatı Aslıcan Özgür İleli, yaptığı açıklamada kararın yurt dışında boşanan Türk vatandaşları açısından önem taşıdığına dikkat çekti.
İleli, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 53. maddesinin, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi süreçlerinde belirli belge şartları öngördüğünü belirtti. Bu kapsamda yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onaylanmış aslı veya ilgili yargı organınca onaylanmış örneğinin, gerekli onaylı tercümesiyle birlikte sunulması gerekiyor. Kararın kesinleştiğini gösteren belgenin de ilgili koşullara uygun olması önem taşıyor.
Avukat İleli, karekodlu evrakların tek başına kanunun aradığı onay şartlarını ortadan kaldırmadığını vurguladı. Daha önce bazı davalarda elektronik belgelerin kabul edildiğini belirten İleli, her dosyanın kendi koşulları ve geçerli usul kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Avrupa’da boşanan gurbetçiler hangi ayrıntıya dikkat etmeli?
Yurt dışında alınan boşanma kararının Türkiye’de tanınması için yalnızca kararın veya kesinleşme belgesinin dijital kopyasını sunmak her durumda yeterli olmayabilir. Belgelerin hangi makam tarafından düzenlendiği, nasıl onaylandığı ve Türkiye’de kullanılmak üzere gerekli işlemlerden geçirilip geçirilmediği önem taşıyor.
Belçika, Almanya, Hollanda ve diğer Avrupa ülkelerinde boşanan Türk vatandaşlarının, Türkiye’de tanıma davası açmadan önce şu noktaları kontrol etmesi yararlı olacaktır:
- Yabancı mahkemenin boşanma kararının usulüne uygun örneği.
- Kararın kesinleştiğini gösteren belge.
- Gerekli tasdik ve onay işlemleri.
- Belgelerin mevzuata uygun Türkçe tercümeleri.
- Başvuru yapılacak mahkemenin talep ettiği diğer evraklar.
Gerekli işlemler ülkeye, belgenin niteliğine ve uygulanacak uluslararası düzenlemelere göre değişebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki destek alınması olası gecikmelerin ve ret kararlarının önüne geçilmesine yardımcı olabilir.
Karekodlu belge sunmak neden risk oluşturabilir?
Elektronik belgeler ve karekodlar, evrakların doğrulanmasını kolaylaştırabiliyor. Ancak bir belgenin dijital ortamda doğrulanabilmesi, onun Türkiye’deki bir tanıma davasında aranan bütün şekil şartlarını otomatik olarak karşıladığı anlamına gelmiyor.
Belçika’da boşanan çiftin davası, belge doğrulaması ile hukuken gerekli onay koşullarının birbirinden farklı konular olabileceğini gösterdi. Bu nedenle gurbetçilerin yalnızca ellerindeki belgenin karekodlu olmasına güvenmek yerine, belgenin Türkiye’de kullanılmak için gerekli şartları taşıdığından emin olması gerekiyor.
Yargıtay’ın onadığı karar, yurt dışında boşanmış herkesin davasının reddedileceği anlamına gelmiyor. Ancak eksik veya uygun şekilde onaylanmamış evrakların, Türkiye’de tanıma sürecini zorlaştırabileceğini ortaya koyuyor.
