Instagram’da platformun kendi müzik arşivinden bir şarkıyı kullanarak paylaşım yapan İsviçre’deki bir kadın, aylar sonra 5 bin avroluk telif talebiyle karşı karşıya kaldı. Olay, özellikle işletme sahipleri, serbest çalışanlar ve sosyal medyayı ticari amaçla kullanan içerik üreticileri için müzik kullanımındaki telif risklerini yeniden gündeme taşıdı.
HABER: Mesut Kapar
Paylaşımın ardından ihtar geldi
İsviçre’nin Basel-Landschaft kantonunda yaşayan kadın, koçluk hizmetlerini tanıtmak amacıyla kullandığı Instagram hesabında bir Reels videosu hazırladı. Videoda, Instagram’ın kullanıcılarına sunduğu müzik kütüphanesinden bir şarkıya yer verdi. Yaklaşık altı ay sonra ise Almanya merkezli bir hukuk bürosundan ihtar mektubu alan kadın, büyük bir şaşkınlık yaşadı. Hukuk bürosu, kullanılan müziğin gerekli lisans alınmadan ticari amaçla kullanıldığını ileri sürerek 5 bin avroluk ödeme talebinde bulundu. Dikkat çeken ayrıntılardan biri ise hesabın yalnızca yaklaşık 200 takipçisinin bulunması oldu. Bu durum, sosyal medya hesabının küçük olmasının telif taleplerine karşı koruma sağlamadığını da ortaya koydu.
Instagram arşivindeki her müzik serbest değil
Yaşanan olay, sosyal medya platformlarının müzik kütüphanelerinde yer alan parçaların hangi koşullarda kullanılabileceği konusundaki soru işaretlerini yeniden gündeme getirdi.
Dijital hukuk uzmanı Martin Steiger’e göre burada belirleyici unsur, paylaşımın kişisel mi yoksa ticari amaçlı mı olduğudur. Platformun bir şarkıyı kullanıcıya sunması, söz konusu müziğin her türlü kullanım için sınırsız ve ücretsiz olduğu anlamına gelmiyor. Özellikle bir ürünün, hizmetin veya işletmenin tanıtıldığı içeriklerde farklı lisans kuralları devreye girebiliyor. Bu nedenle kişisel hesaplarda sorun oluşturmayabilecek bir müzik kullanımı, ticari faaliyetle bağlantılı hesaplarda telif ihlali iddiasına konu olabiliyor.
Takipçi sayısı belirleyici değil
Telif konusunda en önemli ayrıntılardan biri de hesabın takipçi sayısının tek başına belirleyici olmaması. Bir hesabın birkaç yüz takipçiye sahip olması veya büyük bir influencer hesabı olmaması, ticari kullanım söz konusu olduğunda telif sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.
Benzer şekilde hesabın teknik olarak “kişisel hesap” veya “işletme hesabı” olarak tanımlanması da tek başına yeterli bir kriter olarak görülmüyor. Hesabın fiilen hangi amaçla kullanıldığı ve paylaşımın ticari bir faaliyetle bağlantısının bulunup bulunmadığı önem taşıyor. Bu nedenle küçük işletmeler, danışmanlar, serbest çalışanlar ve sosyal medya üzerinden hizmetlerini tanıtan kişiler de müzik kullanırken lisans koşullarını dikkate almak zorunda kalabiliyor.
İhtar alanlar hemen ödeme yapmamalı
Uzman Martin Steiger, yüksek miktarlı telif ihtarı alan kişilerin panikle hareket etmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Özellikle kısa ödeme süreleri ve yüksek miktarlı taleplerin, ihtar gönderilen kişiler üzerinde baskı oluşturabildiği belirtiliyor. Ancak bu, gönderilen her ihtarın geçersiz olduğu anlamına gelmiyor. İddia edilen telif ihlalinin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğinin, kullanılan müziğin hangi lisansa tabi olduğunun ve talep edilen bedelin nasıl hesaplandığının ayrı ayrı incelenmesi gerekiyor. Bazı durumlarda otomatik tespit sistemleri nedeniyle hatalı veya eksik değerlendirmelerin de ortaya çıkabileceği belirtiliyor. Bu nedenle kendisine telif ihtarı ulaşan kişilerin, belgeyi ve talebin dayanağını dikkatle incelemesi önem taşıyor.
Ticari hesaplar daha dikkatli olmalı
Ticari amaçla kullanılan sosyal medya hesapları açısından en güvenli yöntemlerden biri, müzik kullanımına ilişkin lisans koşullarının önceden kontrol edilmesi. İşletmeler ve profesyonel içerik üreticileri, ticari kullanıma açık müzikleri tercih ederek olası telif ihtilaflarının önüne geçebilir.
Instagram veya TikTok gibi platformlarda bir şarkının müzik seçenekleri arasında bulunması, o parçanın her içerikte ve her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmiyor. Özellikle reklam, ürün tanıtımı, hizmet pazarlaması veya işletmenin müşteri kazanmasına yönelik paylaşımlarda müzik lisansının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. Basel-Landschaft’ta yaşayan kadın da kendisine gönderilen 5 bin avroluk talep sonrasında hukuki destek almaya başladı. Uzmanlar ise benzer bir ihtarla karşılaşan kişilerin, ödeme yapmadan önce iddianın ve talep edilen miktarın hukuki açıdan değerlendirilmesini öneriyor. Sosyal medyada içerik paylaşan kullanıcılar açısından olayın en önemli mesajı ise şu: Bir müziğin platform içerisinde kolayca seçilebilmesi, özellikle ticari paylaşımlarda telif hakkı sorununun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
