Avusturya’da üniversitelere yönelik yeni bütçe planı, yükseköğretim kurumlarında istihdam ve eğitim hizmetlerinin geleceğine ilişkin tartışmaları alevlendirdi. Hükûmetin 2028-2030 dönemi için üniversitelere toplam 16 milyar avro ayırmayı planlamasına karşın, üniversite yönetimleri bu kaynağın artan maliyetleri karşılamaya yetmeyeceğini savunuyor.
HABER: Mesut Kapar
Üniversite temsilcilerine göre bütçenin mevcut hâliyle uygulanması, çalışanların en az yüzde 10’unun işini kaybetmesine, bazı derslerin kaldırılmasına ve bilimsel araştırmaların yavaşlamasına neden olabilir. Öğrenciler ise bütçe planına tepki göstermek için protesto hazırlıklarına başladı.
Üniversitelerin bütçe itirazı büyüyor
Avusturya Üniversiteler Konferansı (uniko), Viyana’da düzenlediği basın toplantısında hükûmetin yeni finansman planına ilişkin kaygılarını dile getirdi. ORF’nin haberine göre üniversite temsilcileri, açıklanan 16 milyar avroluk kaynağın ilk bakışta yüksek görünmesine rağmen enflasyon, personel maaşları ve işletme giderlerindeki artış dikkate alındığında yeterli olmadığını belirtiyor. Üniversiteler Konferansı Başkanı Brigitte Hütter, bütçenin önceki üç yıllık döneme kıyasla nominal olarak benzer seviyede kalmasının gerçek anlamda bir tasarruf anlamına gelmediğini, aksine kurumların satın alma gücünü azaltacağını savundu. Üniversite yönetimleri, yalnızca enflasyonun etkilerini karşılayabilmek için 18 milyar avroya ihtiyaç duyduklarını ifade ediyor. Ayrıca açıklanan bütçenin üniversite hastanelerindeki doktorların maaşlarını ve Linz’deki yeni üniversite projelerinin finansmanını da kapsaması, kurumların eğitim ve araştırma faaliyetleri için kullanabileceği kaynağı daha da sınırlıyor.
Çalışanların yüzde 10’u işini kaybedebilir
Üniversite yönetimlerinin en önemli uyarısı, bütçe yetersizliğinin doğrudan istihdama yansıyabileceği yönünde. Mevcut kaynaklarla faaliyetlerin aynı kapsamda sürdürülmesinin zorlaşacağını belirten yöneticiler, personel giderlerinde kesintiye gidilmesi hâlinde çalışanların en az yüzde 10’unun işten çıkarılabileceğini öngörüyor. Viyana Üniversitesi Rektörü Sebastian Schütze, özellikle belirli süreli sözleşmelerle çalışan genç akademisyenlerin risk altında bulunduğuna dikkat çekti. Üniversitelerde kariyerlerinin ilk yıllarında görev yapan araştırmacıların sözleşmelerinin yenilenmemesi, bilimsel çalışmaların devamlılığını da tehlikeye atabilir. Bunun yanı sıra uluslararası alanda tanınan araştırmacıların başka ülkelere yönelmesi, Avusturya’nın akademik rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Schütze, deneysel fizik ve kuantum fiziği gibi yüksek maliyetli alanlarda tasarruf yapılmasının araştırma kapasitesini zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
Dersler kaldırılabilir, araştırmalar ertelenebilir
Bütçe tartışmasının sonuçlarının yalnızca çalışanlarla sınırlı kalmayacağı belirtiliyor. Üniversite yönetimlerine göre kaynakların artırılmaması durumunda bazı derslerin eğitim programlarından çıkarılması, boşalan akademik kadrolara yeni personel alınmaması ve planlanan araştırma yatırımlarının ertelenmesi gündeme gelebilir. Üniversiteler Konferansı Başkanı Hütter, bazı kurumların mali açıdan ciddi sıkıntılarla karşılaşabileceğini ve yeniden yapılandırma süreçlerine girmek zorunda kalabileceğini ifade etti. Viyana Teknik Üniversitesi Rektörü Jens Schneider ise üniversitelerin sanayi ve ekonomiyle bağlantılı araştırmalar yürüttüğünü hatırlatarak finansman kısıtlamalarının ülkenin ekonomik ve teknolojik hedeflerini de etkileyebileceğini belirtti. Schneider, küçük sosyal bilimler bölümlerinin kapatılmasının tek başına büyük tasarruf sağlamayacağını, asıl maliyetlerin laboratuvarlar, klinikler ve ileri düzey bilimsel araştırmalar gibi alanlarda yoğunlaştığını vurguladı.
Emeklilik yoluyla tasarruf yeterli görülmüyor
Avusturya hükûmeti, önümüzdeki dönemde üniversitelerde yaklaşık 4 bin çalışanın emekli olmasının personel giderlerini azaltabileceğine işaret ediyor. Ancak Graz Üniversitesi Rektörü Peter Riedler, emeklilik nedeniyle boşalacak kadroların her zaman personel azaltımının hedeflendiği alanlarda bulunmadığını belirterek bu yöntemin bütçe açığını tek başına kapatamayacağını savundu. Emekli olan çalışanların yerine yeni personel alınmaması, bazı birimlerde giderleri düşürebilirken eğitim ve araştırma faaliyetlerinin yoğun olduğu bölümlerde iş yükünü artırabilir. Mali baskının üniversite hastanelerine de yansıması bekleniyor. Viyana Tıp Üniversitesi Rektörü Markus Müller, bütçe kısıtlamalarının Viyana Genel Hastanesi’ndeki (AKH) doktor kadrolarını nasıl etkileyeceğinin henüz netleşmediğini açıkladı. Üniversitenin mevcut sözleşme kapsamında 2033 yılına kadar hastanede 1.630 doktor görevlendirme yükümlülüğü bulunuyor. Müller, mevcut sağlık hizmetlerinin sürdürülmesinin bile önemli miktarda finansman gerektirdiğini belirterek kaynak yetersizliğinin sağlık ve eğitim alanlarını birlikte etkileyebileceğine dikkat çekti.
Hükûmet bütçeyi savunuyor, öğrenciler protestoya hazırlanıyor
SPÖ’lü Bilim Bakanı Eva-Maria Holzleitner, ORF’nin ZIB2 programında yaptığı açıklamada üniversitelere ayrılması planlanan 16 milyar avronun başlangıçta öngörülen tutardan daha yüksek olduğunu belirterek finansmanın istikrarlı bir seviyede tutulduğunu savundu. Hütter ise bütçe rakamlarının önceki dönemle karşılaştırılma biçimini eleştirerek yeni planın üniversitelerin gerçek mali ihtiyaçlarını karşılamadığını ileri sürdü. Tartışmalar siyaset dünyasında da yankı buldu. Yukarı Avusturya Eyalet Başbakanı Thomas Stelzer, bütçe planının Avusturya’nın bilim ve yatırım merkezi olma hedefleri açısından olumsuz bir mesaj verdiğini söyledi. Yeşillerin bilim politikaları sözcüsü Sigrid Maurer de planı eleştirdi. Öğrenciler cephesinde ise Avusturya Öğrenci Birliği (ÖH) ve Üniversiteler Konferansı, 22 Ekim Perşembe günü öğleden sonra Viyana’da protesto düzenlenmesi çağrısında bulundu. Bütçe planının değişip değişmeyeceği henüz netlik kazanmazken üniversite yönetimleri, finansman yetersizliğinin giderilmemesi hâlinde işten çıkarmalar, ders kısıtlamaları ve araştırma faaliyetlerinde daralmanın gündeme gelebileceği uyarısını sürdürüyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
