İsviçre’de polisin şüphelileri savcılığa sevk etmeden önce gözaltında tutabileceği sürenin 24 saatten 48 saate çıkarılması gündemde. Parlamento’nun iki kanadı da süre artışına ilke olarak destek verirken, insan hakları örgütleri düzenlemenin temel haklar açısından yeni sorunlar yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Federal Hükûmetin hazırlayacağı yasal düzenlemeyle 48 saatlik sürenin hangi koşullarda uygulanacağı netleşecek.
HABER: Mesut Kapar
Gözaltı süresi 48 saate çıkabilir
İsviçre’de mevcut uygulamaya göre polis, gözaltına aldığı bir kişiyi en geç 24 saat içinde serbest bırakmak veya savcılığa teslim etmek zorunda. Eyaletler Konseyi’nin ardından Ulusal Konsey de bu sürenin 48 saate çıkarılmasını prensipte kabul etti. Düzenlemenin arkasındaki temel gerekçe, çok sayıda kişinin aynı anda gözaltına alındığı şiddet olaylarında polis soruşturmalarının daha fazla zaman alması. Polis teşkilatları, özellikle toplumsal olaylarda her şüphelinin olaylardaki rolünü belirlemek, ifadeleri almak ve elde edilen bilgileri değerlendirmek için 24 saatin yetersiz kalabildiğini savunuyor.
Bern olayları tartışmayı hızlandırdı
Gözaltı süresinin uzatılması tartışmasının arka planında Bern’de yaklaşık bir yıl önce düzenlenen Filistin yanlısı gösteride yaşanan olaylar da bulunuyor. Gösteri sırasında protestocular ile polis arasında çatışmalar yaşanmış ve 18 polis memuru yaralanmıştı. İsviçre Polis Memurları Birliği Genel Sekreteri Max Hofmann, özellikle onlarca kişinin aynı anda gözaltına alındığı durumlarda mevcut sürenin yeterli olmadığını belirtiyor. Hofmann’a göre 48 saatlik süre, polis ekiplerinin şüphelilerin olaylardaki rollerini daha ayrıntılı biçimde incelemesine ve soruşturma işlemlerini daha sağlıklı yürütmesine imkân sağlayabilir. Ancak sürenin iki katına çıkarılması, yalnızca polisin çalışma koşulları açısından değil, gözaltındaki kişilerin hukuki hakları bakımından da önemli sonuçlar doğurabilir.
Hâkim önüne çıkma süresi aynı kalacak
Yeni düzenlemenin en önemli hukuki tartışmalarından biri, polis gözaltısının uzamasıyla hâkim önüne çıkarılma süresi arasında nasıl bir denge kurulacağı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi standartları kapsamında özgürlüğünden mahrum bırakılan kişinin en geç 96 saat içinde hâkim önüne çıkarılması gerekiyor. Polisin kullanabileceği sürenin 24 saatten 48 saate yükseltilmesi halinde savcılık ve tutuklama konusunda karar verecek mahkemelerin değerlendirme yapmak için daha kısa bir zaman aralığı kalacak. Federal Hükûmet de bu durumun uygulamada bazı sorunlara yol açabileceğini kabul ediyor. Bu nedenle hazırlanacak yeni yasal düzenlemede hem polise tanınacak ek sürenin sınırlarının hem de şüphelilerin yargısal güvencelerinin nasıl korunacağının açık biçimde belirlenmesi bekleniyor.
Amnesty temel haklar konusunda uyarıyor
Amnesty International İsviçre, 48 saatlik polis gözaltısının usul haklarının korunması açısından risk oluşturabileceğini savunuyor. Kurumun hukukçusu Alicia Giraudel, bu kadar uzun bir polis gözetimi süresinde gözaltındaki kişilerin tüm usul haklarına etkin biçimde erişip erişemeyeceğinin ve tutukluluk değerlendirmesinin yeterli şekilde yapılıp yapılamayacağının tartışmalı olduğunu belirtiyor.
İnsan hakları örgütü, kişinin özgürlüğünden mahrum bırakıldığı sürenin uzamasıyla temel haklara yönelik müdahalenin de ağırlaşacağına dikkat çekiyor. Bu nedenle yeni düzenlemenin yalnızca soruşturmanın etkinliği açısından değil, gözaltındaki kişilerin savunma ve hukuki yardım hakları açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Gözaltının cezaya dönüşmemesi isteniyor
Polis tarafı ise daha uzun gözaltı süresinin özellikle şiddet olaylarında caydırıcı bir etkisi olabileceğini savunuyor. Max Hofmann, bir kişinin bir gösteride şiddet olaylarına karışmasının ardından gözaltında tutulmasının sonraki eylemlerde benzer davranışlardan kaçınmasına neden olabileceğini ifade ediyor.
Amnesty International ise bu yaklaşımın hukuki açıdan sorunlu olduğunu belirtiyor. Alicia Giraudel, polis gözaltısının bir cezalandırma yöntemi olarak kullanılamayacağını ve mahkeme kararı verilene kadar herkes için masumiyet karinesinin geçerli olduğunu hatırlatıyor.
Parlamentonun iki kanadının da süre artışına destek vermesinin ardından gözler Federal Hükûmete çevrildi. Hükûmetin hazırlayacağı yasal teklifte 48 saatlik gözaltının hangi koşullarda uygulanabileceği, savcılık sürecinin nasıl işleyeceği ve 96 saat içinde hâkim önüne çıkarılma zorunluluğunun nasıl güvence altına alınacağı belirlenecek.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
