Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek kişiye işveren, işin yapıldığı yere işyeri denir.İş Hukukları genelde böyle başlar. Bir düşünün; beşeri ilişkilerde bilginin öneminin daha da zorunlu bir hal aldığı günümüz dünyasında kendi yaşantımızın yanısıra, Batı sanayi toplumlarındaki günlük yaşantımızda önemli bir yer tutan: çalışma, kazanç elde etme, iş kanunları vede onu tamamlayan ve bütünleyen diğer sosyal güvenlik yasaları. Bilmeden yapılan yanlışlıklar; bireye, ailesine vede çevresine maddi ve manevi sıkıntılar yaratabilmektedir. Bu sebeple bu yazımda ele alacağım konu, iş sözleşmeleri ve onlara eklenen maddelerin Hollanda Anayasası’na uygunluk dercesi üzerine olacaktır.
İş Kanunu nedir ? (wat is arbeidsrecht )
Kısaca, çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetleri tanzimi hakkında kanun.
İş (Arbeid )
İşçi alımında ve bir sözleşmesinin oluşumunda aşağıdaki şartların olması gerekir
1.Yetki/otoritenin olması
2.Ödenen bir aylık ve sosyal kesintilerin olması
3.Bir işin yapılması ve üretilmesi gerekiyor.
Hizmet Sözleşmesi (Arbeidsovereenkomst)
Kısaca işveren ve işçi arasında yapılan akit, yani iş sözleşmesidir. Bu sözleşmenin içerisinde aşağıdaki bilgilerin ve sartların olması gerekir.
1-İşveren ve işçinin adı, soyadı, doğum tarihi, cinsiyeti ve adresi.
2-Hangi işin yapılacaĝının belirtilmesi.
3-İş sözleşmesinin süresi.
4-Günde kaç saat çalışılacaĝı.
5-Ödenek miktarı, (bir saat, hafta veya ayda işçinin kazanacaĝı brüt aylık kazanç)
6-Tatil uygulaması ve paralı izin.
7-Hizmet sözleşmelerinin feshinde diger tarafa bildirme süresi.
8-Çalışma sürelerinin belirtilmiş olması.
9-Çalışılan iş kolunda var olan Toplu İş Sözleşmesine (CAO) uygun olması.
Aşağıdaki maddelerde sözleşmede yer alabilir;
Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar primleri, deneme süresi, rekabet sartnamesi, ek işlerin yasaklanması, ek ödenekler ve mesleki bilgilerin gizlilik yükümlülüğü.
Bazı önemli başlıklar:
Deneme süresi (proeftijd)
2 yıla kadar olan sözleşmelerde 1 aylık, iki yıl ve 2 yıldan daha fazla olan sözleşmelerde 2 aylık deneme süresi vardır. Bu süre içinde işçi veya işveren yapılan sözleşmenin devamında veya sona erdirilmesine bir karar verebilirler.
Hamilelik ve Doğum izni
İşveren doğumdan önce 6 hafta ve doğumdan sonra 10 hafta hamilelik ve doğum izni vermekle yükümlüdür.
Minimumloon (Asgari Üçret)
Başlangıçta işveren ve işçi belirli bir üçrette anlaşmakta özgürdürler. Yalnız, ödenen aylığın o iş kolunun toplu sözleşmesine ( CAO suna) uygun olması ve asgari üçretin göz önünde bulundurulması gerekir.
Çalışma yaşı ve asgari üçreti
13-14 yasındaki çocuklar günde iki saat çalışma sartıyla, bakım ve hafif hizmetleri yapabilirler. Yalnız asgari üçret, 15 yaşından sonra başladığı için, yaş sınırı ve çalışma sartları her iş kolunda değişiklik arz etmektedir.
İş sözleşmesinin feshedilme süresi (Opzeggingstermijn)
Toplam çalışma yılları göz önünde bulundurularak Hollanda İş Hukuku’na göre, feshedilme süreleri belirlenmiş olup, önceden feshedilmeyi arzulayan tarafın durumu karşı tarafa bildirmesi gerekir.
İs sözleşmelerinin çeşitleri (arbeidsovereenkomsten)
1-Belirli bir süreye dayanan iş sözleşmesi ( en fazla 36 aya kadar)
2-Süresiz iş sözleşmesi(onbepaalde tijd )
3-Uitzendbureau sözleşmesi (İs Büroları olarak bilinen taşeron firmalar, Toplu Sözleşmesi ve Flexwet denen is kanunuyla belirlenmiştir ),
4-Gerekli olduğunda yapılan iş sözlemesi (afroep of oproepovereenkomst),
- a) Min/max iş sözleşmesi. Örnek: haftada 2 -12 saat arasında olan iş sözleşmesi,
- b) O uren Contracten, haftada 0 ile 40 saat arası değişen iş sözleşmesi,
5-Vervanging kontrakt: hasta olan birinin yerine geçici çalışma sözleşmesi,
6-Datachering en poolvorming (sözleşmeli işçi ödünç alma).
İş sözleşmesi nasıl sona ermekte ?
İki tarafında uygun görmesi durumunda, deneme süresinde işin son bulmasında, anlaşma süresinin bitmesinde, İki yıl süren hastalık süresinin son bulmasında, haksız bir neden den dolayı verilen çıkış (ontslag op staande voet ), mahkeme kararı ile verilen cıkış (ontbinding via kantonrechter),CWI müdürlüğününün izin vermesi durumunda ,toplu çıkışlar, işçinin veya işverenin vefatı halinde, emeklilik veya VUT yaşına ulaşılması durumunda, işverenin iflas etmesi durumunda.
CWI vermiş bulunduğu çıkışlarda, CWI müdürlüğü belirli bir miktar iş tanzimatı belirleme imkanına sahip değildir. Yalnız Kantonrechter aracılığıyla verilen çıkışlarda işçi haklı oldugu takdirde belirli bir miktar iş tanzimatı alması mümkün olmaktadır.
Her durumda issiz kalındığı ilk günden itibaren issizlik ödeneĝi WW için bağlı bulunduğunuz CWI’ ye kayıt yaptırmak ve bazı gerekli bilgileri almak gerekir.
Bütün bu veriler sonrasında Hollanda’da İş Hukuku’nun hiçte kolay bir hukuk dalı olmadığını göz önünde bulundurursak, işveren ve işçi arasındaki bozulan iş ilişkilerinde en doğru olanının bir avuka’ta başvurmak veya hukuksal yardım almak gerekliliğidir.
Mutlu ve kazançlı çalışma ortamı dileklerimle; soru ve önerilerinizi nejat@telfort.nl adresine bekliyorum.