Hollanda'nın Enschede kentine bağlı Glane köyünde bulunan Mor Afrem Manastırı'nda 14 Haziran 2026 Pazar günü açılması planlanan ve organizatörleri tarafından 1915 olaylarına atfen hazırlanan "Seyfo Anıtı", ile Enschede şehrindeki Kuryakos Kilisesi'ndeki anıt açılışları kentte yaşayan Türk toplumu içerisinde geniş yankı uyandırdı.
Murat Yakar - ENSCHEDE / ÖZEL HABER
Süryani toplumu tarafından düzenlenecek açılış törenlerine Enschede Belediye Başkanı'nın da davet edildiği belirtilirken, 15 Haziran Pazartesi günü saat 19.00'da Volkspark'ta bir manifesto etkinliği gerçekleştirileceği de açıklandı.
Açılışlarla alakalı Enschede'deki Türk toplumunu temsil eden Enschede Türk Platformu ile İş Birlikçiliğe Karşı Komite tarafından yapılan açıklamalarda, söz konusu girişimin tarihsel olayları tek taraflı bir bakış açısıyla ele aldığı ve toplumlar arasında gereksiz gerilimlere neden olabileceği savunuldu. Her iki oluşum da Enschede Belediye Başkanı'na çağrıda bulunarak açılışa katılmamasını talep etti.
Turks Platform Enschede’yi temsil eden kuruluşlar ile İş Birlikçiliğe Karşı Komite tarafından yapılan açıklamalarda, söz konusu girişimin tarihsel olayları tek taraflı bir bakış açısıyla ele aldığı ve toplumlar arasında gereksiz gerilimlere neden olabileceği savunuldu.
İş Birlikçiliğe Karşı Komite'den sert tepki
Konuyla ilgili ilk kapsamlı açıklamalardan biri Başkanlığını Ali Çağlayan'ın yürüttüğü İş Birlikçiliğe Karşı Komite'den geldi. Komite tarafından yayımlanan basın bildirisinde, Birinci Dünya Savaşı sırasında bazı Asuri/Süryani liderlerin ve silahlı birliklerin Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Rusya ve daha sonra Büyük Britanya ile iş birliği yaptıkları öne sürülerek, planlanan anıtın bu tarihsel boyutu tamamen dışarıda bıraktığı ifade edildi.
ALİ ÇAĞLAYAN
Komite açıklamasında dönemin önemli Asuri liderlerinden Ağa Petros ve Patrik Mar Şimun'un güçlerinin Rus ordusuyla birlikte hareket ettiği, Asuri gönüllü birliklerinin İtilaf Devletleri safında savaşa katıldığı belirtilerek yalnızca mağduriyet eksenli bir anlatının tarihsel olayları eksik ve yanıltıcı şekilde sunduğu savunuldu.
Komite’nin basın bildirisinde şu ifadeler yer aldı: "Geçmişi anmak isteyenler, tarihin tamamını anlatmaya hazır olmalıdır. Yalnızca yaşanan acılar değil, dönemin siyasi ve askeri tercihleri de tarihsel gerçekliğin bir parçasıdır."
Komite ayrıca Hollanda kamuoyunun Nazi işgalcileriyle iş birliği yapan Hollandalı NSB üyelerine yönelik bir anıt fikrine nasıl yaklaşacağını sorgulayarak, benzer tarihsel değerlendirmelerin Birinci Dünya Savaşı dönemindeki iş birlikçilik iddiaları için de yapılması gerektiğini savundu.
Belediye Başkanı’na açık mektup
İş Birlikçiliğe Karşı Komite, Enschede Belediye Başkanı'na hitaben ayrıca bir mektup yayımlayarak açılış törenine katılmaması yönünde çağrıda bulundu. Ali Çağlayan, M. Barmanpek ve R. Bolat imzasını taşıyan mektupta belediye başkanlığı makamının tüm toplum kesimlerini temsil eden tarafsız bir konumda bulunması gerektiği vurgulandı.
Mektupta şu değerlendirmeye yer verildi: "Bir belediye başkanından toplumsal ve siyasi karşıtlıkların üzerinde durması beklenir. Toplumun önemli bir bölümü tarafından incitici veya tartışmalı görülen etkinliklerde bulunması, tarafsızlık ilkesine zarar verebilir." Komite üyeleri, açılışa katılımın toplumun bir kesimi tarafından söz konusu tarih yorumuna resmî meşruiyet verilmesi olarak algılanabileceğini ifade ederek belediye başkanından kararını yeniden gözden geçirmesini istedi.
Türk Platformu Enschede'den ortak bildiri
Enschede'de faaliyet gösteren ve 7 Türk sivil toplum kuruluşunu bünyesinde buluşturan Turks Platform Enschede’de konuya ilişkin kapsamlı bir ortak bildiri yayımladı. Platform Başkanı Kenan Boz tarafından kamuoyuna duyurulan açıklamada, anıtın 1915 olaylarına ilişkin tek taraflı ve tarihsel bakımdan tartışmalı iddiaları esas aldığı belirtilerek bu girişimin toplumsal uyumu zedeleyebileceği ifade edildi.
KENAN BOZ
Açıklamada 1915 olaylarının Birinci Dünya Savaşı'nın ağır koşulları altında yaşanan isyanlar, göçler, çatışmalar ve karşılıklı can kayıplarıyla şekillenen karmaşık bir tarihsel süreç olduğu vurgulandı.
Türk Platformu açıklamasında şu görüşlere yer verildi: "Enschede'de açılması planlanan anıt tarihsel hakikati yansıtmamakta, tek yanlı bir anlatıyı kalıcılaştırma amacı gütmektedir. Türk milletini zan altında bırakmaya yönelik iddiaları mutlaklaştıran ve Türklerin yaşadığı acıları yok sayan bu girişimi reddediyoruz." Platform ayrıca anıtın sunumunda kullanılan ifadelerin Türk toplumunu incittiğini ve yıllardır barış içerisinde yaşayan toplulukları karşı karşıya getirme riski taşıdığını dile getirdi.
Kenan Boz: "Toplumsal barışı zedeleme riski taşıyor"
Turks Platform Enschede Başkanı Kenan Boz, Ufuk Media’ya yaptığı son açıklamada anıt girişiminin Enschede'de yıllardır korunan toplumsal uyuma zarar verebileceği uyarısında bulundu. Boz açıklamasında şu değerlendirmelerde bulundu: "Enschede'de önümüzdeki pazar günü açılması planlanan ve 1915 olaylarına ilişkin tek taraflı bir anlatıyı esas alan anıt girişiminin tarihsel gerçekliği yansıtmadığını düşünüyorum. Ayrıca bu girişimin Enschede'deki toplumlar arasındaki barışa ve birlikte yaşama kültürüne zarar verme riski taşıdığını açıkça ifade etmek isterim." Anıtın Türk toplumunu zan altında bırakan bir yaklaşım içerdiğini savunan Boz, bu tür girişimlerin gereksiz kutuplaşmalara neden olabileceğini ve toplumsal uyumu olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Resmî girişimler başlatıldı
Kenan Boz, Ufuk Media’ya verdiği açıklamalarda Türk toplumunun görüşlerinin ilgili kurumlara resmî yollarla iletildiğini de açıkladı. Buna göre Enschede Belediye Meclisi üyelerine, belediye encümenlerine, Enschede Belediye Başkanı'na ve yerel medya kuruluşları RTV Oost, 1Twente ve Tubantia'ya resmî bildirimlerde bulunuldu. Türk Platformu ayrıca Enschede Belediye Başkanı ile görüşme talebinde de bulundu. Görüşmenin gerçekleşmesi halinde platform bünyesindeki Türk sivil toplum kuruluşlarının da katılımıyla sürecin yapıcı bir diyalog ortamında ele alınmasının hedeflendiği belirtildi. Boz, Türk toplumunun doğru bilgilendirilmesini önemsediklerini belirterek hazırlanan bildirinin sosyal medya ve dernek iletişim ağları üzerinden yaygın şekilde paylaşılacağını ifade etti.
"Geçmiş yeni ayrışmalara sebep olmamalı"
Kenan Boz, açıklamasının devamında tarihsel acıların günümüz siyasi tartışmalarına malzeme yapılmasının toplumsal fayda sağlamayacağını vurgularken, Hollanda Süryani Kilisesi'ne de çağrıda bulundu. Boz, o çağrıda tarihsel bakımdan tartışmalı iddiaların anıtlaştırılmasının toplumlar arası gerilimi artıracağını savunarak bunun yerine farklı toplulukların ortak hafızasını güçlendirecek, karşılıklı anlayışı teşvik edecek ve kutuplaşmayı azaltacak girişimlerin desteklenmesi gerektiğini belirterek; geçmişte yaşanan büyük insani trajedilerin tüm mağdurlarıyla birlikte anıldığı, hiçbir topluluğun acısının dışlanmadığı ve geçmişin bugün Hollanda'da birlikte yaşayan insanlar arasında yeni ayrışmalara neden olmaması gerektiğini vurgulayan ortak bir yaklaşımın daha yapıcı olacağını ifade etti.
Kenan Boz açıklamasını şu sözlerle tamamladı: "Toplumlar arasında gerilimi artıracak adımlar yerine empatiyi, karşılıklı saygıyı ve birlikte yaşama kültürünü güçlendiren girişimlere öncelik verilmelidir."
Türk kuruluşlarından güçlü destek
Türk toplumunun temsilcileri, Enschede'de yıllardır süren barışçıl birlikte yaşam kültürünün korunması gerektiğini vurgulayarak, tüm tarafları sağduyu, diyalog ve karşılıklı saygı temelinde hareket etmeye davet etti.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
