Menopozla bağlantılı hormonal ve biyolojik değişimlerin, son adet kanamasından yaklaşık 15 yıl önce başlayabileceği ortaya çıktı. ABD ve İsrail’den bir milyondan fazla kadının verilerinin incelendiği araştırma, menopoz sonrasında ise vücuttaki birçok değerin kısa sürede belirgin biçimde değişebildiğini gösterdi. Bulgular, kadın sağlığında erken teşhis ve önleyici sağlık uygulamalarının önemini yeniden gündeme taşıdı.
Milyonlarca veri incelendi
Tagesschau’nun Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırmaya dayandırdığı habere göre bilim insanları, bir milyondan fazla kadına ait yaklaşık 300 milyon laboratuvar sonucunu analiz etti. Çalışmada menopoz öncesi ve sonrasındaki biyolojik değişimler karşılaştırıldı.
Araştırmacılar, menopozun yalnızca sıcak basması, uyku bozukluğu veya kilo değişimi gibi belirtilerden ibaret olmadığını ortaya koydu. Bulgular, bu dönemin kadın vücudunda çok sayıda sistemi etkileyen kapsamlı bir dönüşümle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Menopoz sonrasında ani değişimler görülüyor
Araştırmada incelenen 90 laboratuvar değerinin 52’sinde menopoz sonrasında belirgin ve ani değişiklikler saptandı. Bilim insanları, menopoz öncesi ve sonrasındaki farklılığı anlatmak için “uçurum” benzetmesini kullandı.
Jena Üniversite Hastanesi’nden Katja Brenk-Franz, sonuçların menopozun yalnızca hormon seviyelerindeki değişimle sınırlı olmadığını gösterdiğini belirtti. Araştırmada kadınlarda menopoz sonrasında bazı biyolojik değerlerin daha hızlı değişebildiği, erkeklerde yaşlanmayla ilişkili değişimlerin ise daha kademeli ilerleyebildiği ifade edildi.
İlk işaretler son adetten 15 yıl önce ortaya çıkabilir
Frankfurt Hormon ve Osteoporoz Merkezi Başkanı Prof. Peyman Hadji’ye göre araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, hormon sistemindeki ilk değişimlerin son adet kanamasından yaklaşık 15 yıl önce görülebilmesi. Ancak Hadji, bu bulgunun kesinlik kazanması için başka araştırmalarla doğrulanması gerektiğini vurguladı.
Sonuçların daha kapsamlı çalışmalarla desteklenmesi durumunda, menopozla bağlantılı sağlık risklerini daha erken belirlemek ve önleyici adımları zamanında planlamak mümkün olabilir. Bununla birlikte, araştırmanın bulguları her kadında aynı değişimlerin aynı zamanda başlayacağı anlamına gelmiyor.
Kemiklerden kalp sağlığına kadar birçok alan etkileniyor
Araştırmada menopozla birlikte yalnızca cinsiyet hormonlarının değil, kemik sağlığı, yağ metabolizması ve karaciğer ile böbrek fonksiyonlarıyla ilişkili laboratuvar değerlerinin de değişebildiği görüldü. Menopoz döneminde ve sonrasında osteoporoz, kalp krizi ve felç riskinin artabildiği biliniyor. Uyku sorunları ve depresif belirtiler de bu dönemde daha sık görülebiliyor.
Araştırmanın dikkat çektiği değişimlerden biri de demir değerleriyle ilgili oldu. Aylık adet kanamalarının sona ermesiyle birçok kadında demir seviyeleri yükselebiliyor. Bu durum, menopozun vücutta farklı sistemleri etkileyen ve her değişimin aynı yönde ilerlemediği bir süreç olduğunu ortaya koyuyor.
Hormon tedavisinde kişiye özel değerlendirme gerekiyor
Araştırmacılar, hormon replasman tedavisi alan kadınların verilerini de değerlendirdi. Bulgular, hormon seviyelerindeki düşüşü azaltan tedavinin menopoz sonrasında görülen bazı değişimleri hafifletebileceğine işaret ediyor. Ancak hormon tedavisi her kadın için uygun olmayabilir; bazı durumlarda tromboz ve felç gibi risklerle ilişkili olabileceğinden kararın sağlık uzmanıyla birlikte verilmesi gerekiyor.
Uzmanlara göre menopoz belirtilerinin kişiden kişiye farklılık göstermesi, uzun vadeli sağlık etkileri, ruhsal değişimler ve cinsel sağlık gibi konularda hâlâ yanıt bekleyen sorular bulunuyor. Katja Brenk-Franz da toplumun yaklaşık yarısının yaşamının bir döneminde menopozdan geçmesine rağmen kadın sağlığının bu alanının uzun süre yeterince araştırılmadığına dikkat çekti. Yeni çalışma, menopozun yalnızca son adet kanaması çevresinde yaşanan kısa bir geçiş değil, çok daha erken başlayabilen uzun süreli bir biyolojik süreç olabileceğini gösteriyor.
