Fransa’da yaklaşık 1,6 milyon kadını ilgilendiren doğum kontrol hapı uyarısı yapıldı. İlaç güvenliğinden sorumlu Ulusal İlaç ve Sağlık Ürünleri Güvenliği Ajansı (ANSM), desogestrel içeren doğum kontrol haplarının uzun süreli kullanımının menenjiyom riskini düşük seviyede artırabileceğine ilişkin araştırma sonuçlarının ardından kullanıcıların bilgilendirilmesine karar verdi. Uzmanlar ise mevcut verilerin doğum kontrol yönteminin genel olarak bırakılmasını gerektirmediğini, ancak kullanım süresinin ve kişisel risk faktörlerinin doktorla değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
HABER: A. Hamit Sürmeneli
Uzun kullanımda risk artıyor
Epi-Phare tarafından gerçekleştirilen geniş kapsamlı araştırmada, desogestrel kullanan kadınlarda menenjiyom gelişme riskinin genel olarak oldukça düşük olduğu ortaya konuldu. Hesaplamalara göre yaklaşık 67 bin kullanıcıdan birinde ilacın kullanımıyla bağlantılı bir menenjiyom vakası görülebiliyor. Bununla birlikte kullanım süresi uzadıkça riskte artış gözleniyor. Desogestrel içeren ilaçları beş yıldan uzun süre kullanan kadınlarda yaklaşık 17 bin kişiden birinde menenjiyom gelişebileceği tahmin ediliyor. Riskin özellikle 45 yaş üzerindeki kadınlarda ve geçmişte menenjiyomla ilişkilendirilen bazı diğer progestinleri kullanmış kişilerde daha yüksek olduğu belirtiliyor.
Doğum kontrol yönteminden vazgeçme çağrısı yok
ANSM Tıbbi Direktörü Dr. Isabelle Yoldjian, elde edilen bulguların desogestrel içeren doğum kontrol yöntemlerinin genel olarak terk edilmesi gerektiği anlamına gelmediğini vurguladı. Bu ilaçların özellikle östrojen kullanması uygun olmayan kadınlar açısından önemli bir doğum kontrol seçeneği olmayı sürdürdüğü belirtiliyor. Desogestrel içeren haplar doğum sonrasında ve emzirme döneminde de tercih edilen yöntemler arasında bulunuyor. Fransa’da Antigone, Cerazette, Elfasette ve Optimizette gibi desogestrel içeren ürünler yaygın şekilde kullanılıyor ve bu ilaçlar ülkedeki doğum kontrol haplarının yaklaşık yarısını oluşturuyor.
Faydaları da dikkate alınıyor
Lille Üniversite Hastanesi’nden jinekolog Dr. Geoffroy Robin, doğum kontrol haplarının yarar-risk dengesinin hâlâ olumlu olduğunu ifade ediyor. Hekimlere göre hormonal doğum kontrol yöntemleri yalnızca istenmeyen gebelikleri önlemekle sınırlı kalmıyor; bazı kadınlarda endometriozise bağlı ağrıların azaltılmasına ve belirli kanser türlerinin riskinin düşürülmesine de katkı sağlayabiliyor. Bu nedenle uzmanlar, yeni güvenlik verilerinin tek başına ilaç kullanımının kesilmesi için gerekçe olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor. Özellikle uzun süreli kullanım söz konusu olduğunda kişisel risklerin hekim tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.
Hap kullanımı son 20 yılda geriledi
Fransa’da doğum kontrol haplarının kullanımı son yıllarda belirgin şekilde azaldı. Inserm verilerine göre 18-49 yaş grubundaki kadınların yarısından fazlası 2005 yılında doğum kontrol hapı kullanırken, bu oran 2023’te yüzde 26,8’e kadar geriledi. 18-29 yaş grubunda hap kullanımı hâlâ önemli bir yere sahip olsa da burada da ciddi bir düşüş yaşandı. Bu yaş grubunda hap kullanan kadınların oranı 2016’da yüzde 54,3 iken 2023’te yüzde 36,6’ya indi. Uzmanlar, özellikle 2013 yılında üçüncü ve dördüncü nesil bazı doğum kontrol haplarının damar hastalıklarıyla ilişkilendirilmesinin ardından hormonal doğum kontrol yöntemlerine yönelik endişelerin arttığına dikkat çekiyor.
Spiral hapın önüne geçti
Doğum kontrol tercihleri Fransa’da son yıllarda önemli ölçüde değişti. Inserm’in 2023 verilerine göre 18-49 yaş grubunda en yaygın kullanılan doğum kontrol yöntemi artık spiral. Kadınların yüzde 27,7’si spiral kullandığını bildiriyor. Prezervatif de özellikle genç kadınlar arasında önemli bir seçenek olmaya devam ediyor. 18-29 yaş grubunda kadınların yüzde 22,3’ü prezervatif kullandığını belirtiyor.
Erkeklerde kalıcı doğum kontrol yöntemi olan vazektomide de dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Epi-Phare verilerine göre Fransa’da gerçekleştirilen vazektomi sayısı 15 yıl içinde 26 kat artarak 2025 yılında 57 bin 666’ya ulaştı.
Uzmanlar düzenli kontrol öneriyor
Fransa’daki yeni uyarının temel amacı, desogestrel kullanan kadınların risk konusunda bilinçlendirilmesi ve doğum kontrol yöntemlerinin kişisel koşullara göre yeniden değerlendirilmesini sağlamak. Uzmanlar, kadınların doğum kontrol hapını doktor görüşü almadan bırakmaması gerektiğini vurguluyor. ANSM, özellikle 35 yaşından itibaren geçmişte kullanılan hormonal ilaçların ve mevcut doğum kontrol yönteminin düzenli şekilde gözden geçirilmesini tavsiye ediyor. Desogestrel kullanımına bağlı menenjiyom riskinin düşük olduğu, ancak uzun süreli kullanım ve yaş ilerledikçe kişisel risk değerlendirmesinin daha fazla önem kazandığı belirtiliyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
