Hollanda'da elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş hane halkının bütçesini giderek daha fazla zorluyor. Son 10 ayda bir yıllık sabit enerji sözleşmesinin maliyeti yaklaşık 1.100 avro arttı.
HABER: A. Hamit Sürmeneli
Ortalama tüketimi olan bir hanenin yıllık enerji gideri 2 bin 700 avronun üzerine çıkarken, önümüzdeki yıl için de olumlu bir tablo görünmüyor. Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler nedeniyle petrol ve doğal gaz arzının azalması, Avrupa enerji piyasasında fiyatları yukarı çekiyor. Uzmanlar, özellikle yaklaşan kış döneminde yüksek enerji maliyetlerinin tüketiciler üzerindeki baskısının devam edebileceği uyarısında bulunuyor.
Enerji sözleşmeleri 10 ayda 1.100 avro zamlandı
Hollanda'da enerji fiyatlarındaki artış son aylarda hız kazandı. Karşılaştırma sitesi Gaslicht.com'un NU.nl ile paylaştığı verilere göre, ortalama tüketim üzerinden hesaplanan bir yıllık sabit enerji sözleşmesi ağustos ayında yaklaşık 2 bin 200 avroya mal oluyordu. Ancak eylül ayından itibaren fiyatlarda sert bir yükseliş yaşandı. Bir yıllık sözleşmenin maliyeti ağustos ayına göre yaklaşık 500 avro artarken, geçen yılın sonuna kıyasla toplam artış 1.100 avroyu aştı. Hesaplamalarda yıllık 2 bin 300 kilovatsaat elektrik ve 1.000 metreküp doğal gaz tüketimi esas alınıyor. Böylece ortalama bir hanenin yıllık enerji faturası 2 bin 700 avronun üzerine çıkmış durumda. Fiyat artışında en büyük pay doğal gaz piyasasındaki yükselişe ait. Ancak evini doğal gazla ısıtmayan tüketiciler de bu gelişmelerden etkileniyor. Çünkü Hollanda'da elektriğin bir bölümü doğal gaz santrallerinde üretiliyor. Gaz maliyetlerinin yükselmesi, elektrik fiyatlarını da doğrudan artırıyor.
Orta Doğu'daki savaş enerji piyasasını etkiliyor
Enerji fiyatlarındaki yükselişin temel nedenleri arasında İran'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması yer alıyor. Mart ayından itibaren petrol ve doğal gaz arzında yaşanan daralma, uluslararası piyasalarda fiyatların hızla yükselmesine neden oldu. İlk fiyat sıçramasının ardından ilkbahar aylarında sınırlı bir gerileme yaşansa da yaz sonundan itibaren yeniden yükseliş başladı. Enerji piyasasında artık yalnızca kısa vadeli arz sorunları değil, krizin ne kadar süreceğine ilişkin beklentiler de fiyatları belirliyor. Eneco enerji uzmanı Wilko Schuijff, tedarikçilerin müşterilere sunacakları enerjiyi sözleşme öncesinde veya hemen sonrasında satın aldıklarını belirtiyor. Bu nedenle piyasadaki geleceğe yönelik fiyat beklentileri, tüketicilere sunulan sabit sözleşmelere de yansıyor. Schuijff'e göre piyasa artık Orta Doğu'daki gelişmelerin kısa sürede sona ereceğini varsaymıyor. Yüksek fiyatların daha uzun süre devam edebileceği beklentisi güçleniyor.
Üç yıllık enerji sözleşmeleri daha cazip hale geldi
Hollanda'da dikkat çeken gelişmelerden biri de üç yıllık sabit enerji sözleşmelerinin bir yıllık sözleşmelere kıyasla daha ucuz hale gelmesi. Enerji uzmanı Jorn Alders, tüketicilerin geleneksel olarak bir yıllık sözleşmeleri tercih ettiğini ancak son dönemde daha fazla hanenin fiyatları üç yıl boyunca sabitlemeye yöneldiğini söylüyor. Bunun temel nedeni, enerji piyasasında önümüzdeki kış için yüksek fiyat beklentisinin bulunması. Buna karşılık daha uzun vadeli sözleşmelerde 2028 yılına ilişkin görece düşük toptan satış fiyatlarından da yararlanılabiliyor. Enerji şirketleri, üç yıllık sözleşme hazırlarken yalnızca önümüzdeki dönemin değil, sonraki yılların enerji satın alma maliyetlerini de hesaba katıyor. Bu durum, üç yıllık anlaşmaların bugün daha uygun fiyatlarla sunulabilmesini sağlıyor. Ancak uzmanlar, düşük fiyat beklentisinin kesin bir garanti olmadığını ve piyasa koşullarının değişebileceğini hatırlatıyor.
2028 için umut var ancak belirsizlik sürüyor
Toptan enerji piyasasında 2028 yılına yönelik fiyatlar, şu anda 2027 yılı için öngörülen seviyelerin altında bulunuyor. Bu nedenle üç yıllık sabit sözleşmeler bazı tüketiciler açısından daha avantajlı görünebiliyor. Ancak 2028 yılında faturaların gerçekten düşeceğini şimdiden söylemek mümkün değil. Orta Doğu'daki savaşın sona ermesi veya daha geniş bir bölgeye yayılması, enerji piyasasındaki beklentileri kısa sürede değiştirebilir. Eneco uzmanı Schuijff, bölgedeki gerginlik ne kadar uzun sürerse yüksek fiyat beklentisinin de gelecekte o kadar ileri tarihlere taşınabileceğini belirtiyor. Başka bir ifadeyle bugün 2028 için daha düşük görünen fiyatlar, siyasi ve ekonomik gelişmelere bağlı olarak yeniden yükselebilir. Bu belirsizlik, enerji sözleşmesi seçimini Hollandalı tüketiciler için daha karmaşık hale getiriyor.
Tüketiciler uzun vadeli sözleşmelere yöneliyor
Enerji piyasasındaki belirsizlik tüketicilerin sözleşme tercihlerine de yansıyor. Üç yıllık sabit sözleşme yapanlar, mevcut fiyatlarını uzun süre koruyarak yeni zam riskine karşı kendilerini güvence altına alabiliyor. Ancak Orta Doğu'daki savaşın sona ermesi ve enerji fiyatlarının gerilemesi durumunda, yüksek tarifeli sözleşmeye bağlı kalmak daha pahalıya mal olabilir. Değişken tarifeli veya dinamik enerji sözleşmeleri ise olası fiyat düşüşlerinden yararlanma imkânı sunarken, yeni zamların faturaya daha hızlı yansıması riskini taşıyor. Gaslicht.com uzmanı Jorn Alders, tüketicilerin enerji sağlayıcısını değiştirme eğiliminin arttığını belirtiyor. Özellikle üç yıllık sözleşmelerin son haftalarda ocak ayına kıyasla yaklaşık 10 kat daha fazla tercih edildiği ifade ediliyor. Dinamik enerji sözleşmelerine yönelik talep de iki katına çıkmış durumda. Uzmanlara göre tüketicilerin karar verirken yalnızca bugünkü sözleşme fiyatına değil, erken fesih koşullarına, sabit ücretlere, tüketim miktarlarına ve gelecekteki fiyat risklerine de dikkat etmesi gerekiyor. Hollanda'da enerji maliyetlerinin ne zaman düşeceği belirsizliğini korurken, hane halkı için önümüzdeki dönem bütçe planlamasının daha da zorlaşması bekleniyor.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)
