

Hollanda hava sahasında pazartesi günü onlarca yolcu uçağının GPS sinyali geçici olarak kesintiye uğradı. Schiphol Havalimanı'na iniş yapmak üzere olan yedi uçak da navigasyon sistemlerindeki aksaklıktan etkilendi.
HABER: A. Hamit Sürmeneli
Uçaklar alternatif navigasyon sistemleri sayesinde güvenli şekilde iniş yaparken, Hollanda Hava Trafik Kontrol Kurumu (LVNL) olayın kasıtlı bir GPS karıştırma girişimi olabileceğini değerlendirdi. İlk analizler, sinyal kesintisinin Kuzey Denizi'nde bulunan bir gemiden kaynaklanmış olabileceğine işaret ediyor. Bölgede Rus bayraklı gemilerin bulunması ise sabotaj ihtimaline ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Hollanda hava sahasında yaklaşık 50 uçak GPS kesintisinden etkilendi
GPS sinyalindeki bozulmalar, pazartesi günü uçak takip platformları Hexbird ve GPSwise üzerinden fark edildi. GPSwise tarafından yayımlanan verilere göre, yaklaşık 50 uçakta 20 dakika boyunca GPS kaynaklı navigasyon sorunları yaşandı. Hollanda Hava Trafik Kontrol Kurumu (LVNL), konuya ilişkin gelişmeleri doğrulayarak Schiphol Havalimanı'na iniş hazırlığında bulunan yedi uçaktan GPS sinyalinde sorun yaşandığına dair bildirim aldıklarını açıkladı.
LVNL sözcüsü, uçakların navigasyon sistemlerinde meydana gelen aksaklığa rağmen hava trafik kontrolüyle iletişimlerini sürdürdüklerini ve güvenli şekilde iniş yaptıklarını belirtti. Uçaklarda GPS sisteminin yanı sıra alternatif navigasyon ve iletişim altyapılarının da bulunduğuna dikkat çeken yetkililer, yaşanan kesintinin hava trafiğinde ciddi bir aksaklığa neden olmadığını bildirdi.
Olayın uçuş güvenliğini tehlikeye atmadığı ve yolcular açısından herhangi bir güvenlik riski oluşmadığı ifade edildi.
Yetkililer kasıtlı GPS karıştırma ihtimalini araştırıyor
Hollanda Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı, pazar günü yaptığı açıklamada, yedi uçağın pazartesi günü yerel saatle 18.15 ile 18.30 arasında GPS sinyalinde kesinti yaşadığını hava trafik kontrolüne bildirdiğini doğruladı.
Bakanlık, olayın ardından yaptığı değerlendirmede uçakların yedek navigasyon sistemlerine geçiş yapabildiğini ve bu sayede güvenli uçuş prosedürlerinin sürdürüldüğünü açıkladı. LVNL ise yaşanan olayın sıradan bir teknik arızadan ziyade, kasıtlı GPS karıştırma (jamming) faaliyetinden kaynaklanmış olmasının muhtemel olduğunu değerlendiriyor.
Jamming olarak adlandırılan bu yöntem, uydu navigasyon sistemlerinden gelen sinyallerin güçlü radyo frekansları kullanılarak bastırılması veya kullanılmaz hâle getirilmesi anlamına geliyor. Bu tür girişimler, uçakların konum belirleme sistemlerini etkileyebiliyor. Olayla ilgili olarak Hollanda Dijital Altyapı Müfettişliği'ne (RDI) resmi bildirim yapıldı. Kurumun teknik inceleme başlattığı belirtilirken, olası sabotajın kaynağı ve sorumlularına ilişkin henüz kesin bir sonuca ulaşılmadı.
Kuzey Denizi'ndeki Rus gemileri şüpheleri artırdı
GPS kesintisinin kaynağına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerden biri, Hexbird tarafından yapılan teknik analizden geldi. Analize göre sinyal karıştırma faaliyetinin, deniz seviyesinde bulunan bir stasyon veya stoorzender kaynaklı olabileceği ve kesintinin Texel Adası'nın yaklaşık 150 ila 200 kilometre kuzeyindeki bir bölgeden yayıldığı değerlendiriliyor.
Söz konusu zaman diliminde bölgede Rus bayrağı taşıyan altı geminin bulunduğu bildirildi.
Hollanda merkezli NRC gazetesinin çeşitli gemicilik haber sitelerinden elde ettiği bilgilere dayandırdığı haberinde, bu gemilerden üçünün silah taşımacılığı yapan bir konvoyun parçası olabileceği ve Rus donanması tarafından eskort edildiği öne sürüldü.
Bu gelişme, GPS kesintisinin Rusya bağlantılı bir faaliyet olabileceği yönündeki şüpheleri gündeme taşıdı. Ancak bölgede bulunan gemilerle GPS sinyalini bozan kaynak arasında henüz doğrulanmış bir bağlantı kurulamadı. Dolayısıyla Rus gemilerinin olaydan sorumlu olduğu yönündeki iddialar şu aşamada kesinlik kazanmış değil. Hollandalı yetkililerin yürüttüğü soruşturmanın, sinyal karıştırma faaliyetinin nereden gerçekleştirildiğini ortaya çıkarması bekleniyor.
Hollanda'da birkaç ay içinde ikinci GPS karıştırma vakası
Hollanda hava sahasında yaşanan son olay, ülkede birkaç ay içinde kaydedilen ikinci önemli GPS karıştırma vakası olarak dikkat çekiyor. Daha önce 23 Temmuz'da meydana gelen benzer bir olayda 58 uçağın GPS sinyallerinde kesinti yaşadığı bildirilmişti.
Bu tarihten önce Hollanda'da GPS karıştırma olayları oldukça nadir görülürken, Doğu Avrupa ülkelerinde benzer vakalar daha sık yaşanıyordu. Uzmanların değerlendirmelerine göre Rusya, GPS sinyallerini bozabilecek teknik kapasiteye sahip. Ancak kullanılan bazı karıştırma sistemlerinin Batı Avrupa'nın iç kesimlerine ulaşma kapasitesinin sınırlı olduğu değerlendiriliyor.
Bu nedenle Hollanda gibi Batı Avrupa ülkelerinde yaşanan GPS kesintileri, güvenlik kurumları açısından giderek daha fazla önem kazanıyor. Özellikle askeri hareketlilik, deniz taşımacılığı ve hava trafiğinin kesiştiği bölgelerde GPS sinyallerinin kasıtlı olarak engellenmesi, sivil ulaşım altyapısı açısından önemli bir güvenlik sorunu oluşturuyor.
Hollanda hava güvenliği için hibrit savaş uyarısı
Hollanda Havacılık Otoritesi, yılın başında yaptığı değerlendirmelerde hibrit savaş yöntemlerinin sivil havacılık üzerindeki olası etkilerine dikkat çekmişti.
GPS karıştırma ve GPS sinyallerinin yanıltılması (spoofing), bu kapsamda öne çıkan tehditler arasında yer alıyor. GPS karıştırmada uydu sinyalleri engellenirken, spoofing yönteminde uçakların navigasyon sistemlerine sahte konum bilgileri gönderilebiliyor. Her iki yöntem de uçuş ekiplerinin konum ve yön bilgilerini etkileyebiliyor.
Modern yolcu uçaklarında GPS dışında da navigasyon sistemleri bulunması, bu tür saldırıların doğrudan bir kazaya yol açma riskini azaltıyor. Ancak yedek sistemlere geçiş ihtiyacı, pilotlar ve hava trafik kontrolörleri açısından ek iş yükü oluşturabiliyor. Hollanda'da son yaşanan olayda uçakların güvenli şekilde iniş yapması, alternatif sistemlerin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Yetkililer soruşturmanın devam ettiğini belirtirken, GPS kesintisinin arkasında kimlerin bulunduğu ve Kuzey Denizi'ndeki gemilerle olası bir bağlantı olup olmadığı henüz netlik kazanmış değil.
YASAL UYARI: Haber, fotoğraf ve videolarımızı link vermeden kullananlar hakkında hukuki süreç başlatılacaktır. ©ufuk.nl UMG (Ufuk Media Grubu)



